Nguyễn Huy Hoàng

the star is fading

Lý giải cơn sốt sách tô màu dành cho người lớn


Nguồn: Adrienne Raphel, “Why Adults Are Buying Coloring Books (for Themselves),” The New Yorker, 12/07/2015.

Biên dịch: Nguyễn Huy Hoàng.

Năm 2011, nhà xuất bản Anh Quốc Laurence King đã đề nghị Johanna Basford, một nghệ sĩ và họa sĩ minh họa thương mại người Scotland chuyên về các mẫu vẽ tay đen trắng cho nhãn rượu vang và lọ nước hoa, vẽ một cuốn sách tô màu dành cho trẻ em. Basford đề nghị rằng thay vì sách dành cho trẻ em, cô có thể vẽ sách dành cho người lớn. Cô bảo với các nhà xuất bản rằng từ nhiều năm nay, các khách hàng của cô đã thích tô màu lên các mẫu vẽ đen trắng. Các nhà xuất bản cuối cùng cũng bị thuyết phục, và cho ra đời 13.000 bản in đầu tiên của cuốn Secret Garden: An Inky Treasure Hunt and Coloring Book (đã được xuất bản ở Việt Nam dưới nhan đề Khu vườn bí mật, Thái Hà & NXB Lao động, 2015). Kể từ khi ra mắt năm 2013, nó đã bán được hơn 2 triệu bản trên toàn thế giới; trong một khoảng thời gian đầu năm nay, Secret Garden và cuốn tiếp theo, Enchanted Forest: An Inky Quest and Coloring Book, đã trở thành hai đầu sách bán chạy nhất trên Amazon. “Nếu có ai thấy bạn đang tô màu sách của tôi thì họ sẽ không ném cho bạn một ánh mắt khó hiểu đâu, vì loại hình nghệ thuật trong sách cũng giống như những hoa văn trên nhãn chai sâm banh,” Basford bảo tôi. “Bản thân tác phẩm nghệ thuật này rất tinh tế – không giống như chiếc ô tô hay con thỏ đeo nơ.”

Sách tô màu dành cho người lớn đã có từ hàng thập niên nay, nhưng thành công của Basford – cùng với thành công của cuốn Art-thérapie: 100 coloriages anti-stress (2012) của nhà xuất bản Pháp Hachette Pratique, vốn đã bán được hơn 3,5 triệu bản trên toàn thế giới, và dòng sách Creative Haven [Bến tàu sáng tạo] của nhà xuất bản Dover, ra mắt từ năm 2012 và bán được hơn 400 ngàn bản chỉ trong tháng 5 năm nay – đã giúp tạo ra một phân ngành mới đồ sộ trong ngành xuất bản. “Chúng tôi chưa từng chứng kiến hiện tượng nào như thế trong suốt lịch sử 30 năm ngành xuất bản của mình. Một số đầu sách đang được tái bản đến lần thứ 15. Chỉ sợ in không kịp,” Lesley O’Mara, giám đốc nhà xuất bản Anh Quốc Michael O’Mara Books, viết cho tôi về danh mục sách tô màu dành cho người lớn của họ.

owl

Xu hướng này được đẩy lên một phần nhờ mạng xã hội – những người tô màu đăng tải các sản phẩm công phu của họ lên Facebook và Pinterest, thu hút được đông đảo người hâm mộ và cung cấp những mánh lới như so sánh giữa chì màu Prismacolor và bút nước, hoặc làm sao để con cú phức tạp trong góc nổi lên – và nhờ chiêu tiếp thị rằng sách tô màu có liên quan đến các phương pháp trị liệu làm giải tỏa căng thẳng và lo lắng. Nhưng nó cũng là một phần trong xu hướng lớn hơn và đang lan tỏa trong những người lớn là được trở về với những đồ vật và trải nghiệm thời thơ ấu. “Thị trường Peter Pan” này có nguồn gốc từ ngành xuất bản, đằng sau những cuốn sách tô màu (doanh số bán hàng của các cuốn sách dành cho trẻ em và thiếu niên với đối tượng độc giả lớn tuổi hơn đã được ghi nhận), nhưng đã vượt xa lĩnh vực đó.

Chẳng hạn, trại hè dành cho người lớn cũng phát triển từ một hoạt động hiếu kỳ thành vững chắc. Sau một trải nghiệm cận tử, Fidget Wigglesworth (tên khai sinh: Levi Felix), khi đó là phó giám đốc của một doanh nghiệp trực tuyến thành công, đã tắt điện thoại và đi bụi trong hai năm rưỡi cùng người yêu, Brooke Dean; khi họ trở về vào năm 2012, họ sáng lập Camp Grounded, một trải nghiệm “Khử độc kỹ thuật số” để giúp trại viên từ bỏ các thiết bị điện tử và thay vào đó là tham gia vào các hoạt động như ngắm trăng và ca hát. Năm 2013, Adam Tichauer sáng lập Camp No Counselors, một trại hè dành cho người lớn, ở ngoại ô New York; nó đã lan rộng tới Chicago, Nashville, và Los Angeles, và số vé tham gia trong năm nay gần như đã được bán hết, với giá lên tới 575 đô la một tuần. Sự kiện “tinh túy nhất,” theo trang FAQ của trại, là Cuộc chiến Sắc màu, gồm mọi hoạt động từ kéo co tới trò gắp táo bằng miệng tới thiết kế cờ hiệu – thực tế là mọi hoạt động thiếu nhi trừ tô màu.

Một ví dụ khác là Preschool Mastermind, chuỗi lớp học mẫu giáo hàng tuần dành cho người lớn ở Brooklyn: những người tham gia làm thủ công với keo dán, ngủ trưa, chụp ảnh lớp, mỗi kỳ học có giá từ 333 đến 999 đô la. “Vui chơi khác ‘làm theo,’” Michelle Joni Lapidos, người tổ chức các lớp học, viết cho tôi. “Vui chơi giúp nuôi dưỡng sức khỏe thể chất và tinh thần. Những người còn bé mà không chơi đùa lớn lên sẽ dễ trở thành kẻ sát nhân hàng loạt, đại loại thế.”

Mặc dù nói thế thì hơi quá, nhưng nó phần nào dựa trên một nghiên cứu thực tế. Năm 1966, Stuart Brown, một bác sĩ và chuyên gia tâm thần, đã điều tra thân thế của Charles Whitman, một kẻ sát nhân hàng loạt ở Texas, và nhận ra rằng Whitman về cơ bản đã không có cơ hội được chơi đùa khi còn nhỏ; sau đó Brown tiếp tục làm một nghiên cứu thí điểm trên 26 kẻ giết người hàng loạt và phát hiện ra 90% trong số họ thiếu thời gian vui chơi khi còn nhỏ. (Nhưng cũng 90% trong số họ từng bị lạm dụng thể chất.) Brown thành lập National Institute for Play [Viện Vui chơi Quốc gia] năm 2006, ủng hộ cho những lợi ích của thời gian vui chơi dành cho mọi lứa tuổi. Chẳng hạn, trong cuốn “Play: How It Shapes the Brain, Opens the Imagination, and Invigorates the Soul” (Cách vui chơi định hình bộ não, mở ra trí tưởng tượng, và tiếp sức cho tâm hồn, 2010), Brown viết về “Laural,” một CEO có “hạnh phúc phi lý” khi chơi trò cưỡi ngựa và những lần vui chơi tự phát đã “ảnh hưởng tới gia đình và công việc.” Những giai thoại như vậy đã được một số nghiên cứu về tâm lý hỗ trợ. Cuốn sách của Brown đã khai thác hơn 6.000 “lịch sử vui chơi” của các cá nhân mà ông thu thập được trong hơn bốn thập niên, trong khi một bài viết về việc vui chơi của người lớn được xuất bản hồi đầu năm nay trên tập san American Journal of Play cũng trích dẫn những phát hiện ra mối tương quan giữa vui chơi và thành công trong học tập và sinh sản, giảm căng thẳng, và hiệu suất sáng tạo trong công việc.

Những nghiên cứu như vậy chuyển dịch thành những tuyên bố tiếp thị có thể trở nên thái quá đến mức “Vui chơi có thể ngăn chặn giết người.” Chẳng hạn, chữ “điều trị” xuất hiện thường xuyên trên những đầu sách tô màu dành cho người lớn, trong khi dòng sách Creative Haven của nhà xuất bản Dovers được giới thiệu như “một cánh cửa dẫn đến thế giới của cảm hứng và nghệ thuật hoàn hảo.” Susan Linn, một nhà tâm lý tại Trường Y Đại học Harvard, chỉ cho tôi thấy rằng dù những cuốn sách này có nhẹ nhàng và thú vị đến đâu thì cũng không phải là một nỗ lực sáng tạo đặc biệt dành cho trẻ em, và đôi khi những sản phẩm được tiếp thị như những trò chơi trị liệu lại không có đủ điều kiện của một trò chơi. Chúng dẫn dắt người chơi, bà nói, nhưng “những đồ chơi tốt nhất phải là 90% người chơi và 10% đồ chơi.” Tô màu có thể giúp giảm căng thẳng, nhưng về bản chất nó là một hoạt động có định hướng và hạn chế hơn nhiều so với việc vẽ một thứ gì đó từ đầu.

Susan Jacoby, tác giả cuốn The Age of American Unreason [Thời đại của sự phi lý kiểu Mỹ], hoài nghi dứt khoát hơn về hiện tượng này. “Trong Kinh Thánh có một dòng thế này, ‘Khi tôi còn trẻ, tôi nghĩ như một đứa trẻ, nhưng khi đã là người lớn, tôi bỏ những thứ trẻ con lại sau lưng,’” bà nói. “Sách tô màu là một tạo tác của sự chuyển dịch văn hóa lớn hơn. Và sự chuyển dịch văn hóa đó là một điều không tốt.” Theo Jacoby, những người lớn đang đắm mình trong những sự tưởng tượng phi thực tế như sách tô màu, trại hè, và trường mẫu giáo đang thoái lui vào những hình mẫu an toàn để tránh đối đầu với thế giới xung quanh. “Tôi nghĩ sự phổ biến của văn học dành cho người mới lớn là sự suy giảm chung của những người không muốn làm những việc đòi hỏi nỗ lực,” bà nói. Bà cũng cho rằng cơn Đại suy thoái có thể đã góp phần vào sự chuyển dịch văn hóa rộng lớn hơn này, khi những người ở độ tuổi 20 trở về những căn nhà thời thơ ấu vì họ không thể kiếm được việc làm, và trải qua sự thoái lui về tâm lý thay vì phát triển thành những người lớn trưởng thành.

Quả thật, một số người cho rằng cơn suy thoái của Mỹ là một khoảng thời gian dành cho các hoạt động giải lao. Năm 1982, thời gian sau cuộc khủng hoảng năng lượng những năm 1970, Wham-O, nhà sản xuất vòng lắc hông, đã cố gắng giới thiệu một loại vòng lắc hương bạc hà tới thị trường. Bản đầu tiên được tung ra năm 1958, trong một cơn suy thoái khác. “Wham-O luôn cảm thấy rằng khi thế giới đang trong tình cảnh rối ren và con người thì không hạnh phúc, những thứ như vòng lắc sẽ giúp họ quên đi mọi thứ trong một hoặc hai phút họ lắc điên cuồng,” một trong những vị phó giám đốc của Wham-O đã phát biểu như vậy khi loại vòng lắc hương bạc hà được công bố.

Vòng lắc hương bạc hà đã thất bại một cách ngoạn mục – lịch sử không ghi lại liệu sự phục hồi sau cơn suy thoái của nước Mỹ trong cuối năm đó có phải là nguyên nhân hay không. Nhưng với sự phục hồi kinh tế hiện nay, dù chậm, thì sách tô màu ở Mỹ cũng có vẻ sẽ không phải chịu số phận tương tự. Ngày mùng 2 tháng 8 tới, Dover sẽ mời những người thích tô màu ở mọi lứa tuổi tới tham gia buổi khai mạc Ngày sách tô màu quốc gia (National Coloring Book Day). Ít tháng sau đó, vào tháng 10, Bantam Books sẽ phát hành bộ sách màu Game of Thrones, do đích thân George R.R. Martin giám sát dự án. Cũng trong tháng đó, cuốn sách tiếp theo của Basford, The Lost Ocean: An Underwater Adventure and Coloring Book [Đại dương đã mất], sẽ được bán ra. “Tô màu rất dễ lan tỏa,” cô bảo tôi. “Nó giải phóng sự sáng tạo mà tất cả chúng ta đều có theo một cách khá an toàn.”

Adrienne Raphel là nghiên cứu sinh tiến sĩ ngành văn học tại Đại học Harvard.

Advertisements

32 comments on “Lý giải cơn sốt sách tô màu dành cho người lớn

  1. mrsleestranger
    August 1, 2015

    Trời đúng lúc mốt này đang về VN, em cũng chuẩn bị đi mua về tô, nghe bảo sách và màu bên Thái Hà rẻ hơn Nhã Nam.

    Liked by 2 people

    • Nguyễn Huy Hoàng
      August 1, 2015

      Thấy mọi người bàn tán sôi nổi quá nên anh cũng phải tranh thủ câu view tí, hehe. Nhìn thì thích thế thôi, chứ (Bọ cạp như – thêm vào cho đủ key word ngày hôm nay –) anh chắc không đủ kiên nhẫn mà ngồi tỉ mẩn thế được. Bao giờ (Bọ cạp như) em tô xong nhớ khoe nhé. :P

      Liked by 2 people

      • mrsleestranger
        August 1, 2015

        Ây gù, em chuẩn bị that toàn bộ cover thành hình Bọ Cạp đây, vụ này đang hot mà, đúng là cần tranh thủ lol
        Em đang hí hửng vụ tô màu lắm, lên mạng thấy mọi người tô đẹp quá mà ham.

        Liked by 1 person

    • Jun276
      August 4, 2015

      Nếu b ở HN, màu mua ở Thanh Phong 75 Giải Phóng, hoặc hàng Hải Hường cách đó 1 tí là rẻ nhất, chì nước Marco hộp thiếc 36 màu 195k.

      Liked by 2 people

  2. Matt
    August 1, 2015

    Hehe, câu đầu tiên mà bạn mình hỏi là “Mày mua sách này cho cháu mày hả?” Hoặc là “Mày rảnh quá, dư tiền quá,… bla bla bla. Nhưng mà vui thật, distract đầu óc khá hiệu quả.
    Nhưng mà tới cuối năm mình không biết có tô xong một cuốn hay không, :D

    Liked by 1 person

  3. phuongtranxx
    August 4, 2015

    Em cũng khá thích cuốn này đây. Nhưng lại không biết nên chọn mua “Khu vườn bí mật” hay “khu rừng bị phù phép” nữa.. Nhưng nghe phong phanh sách bên Thái Hà keo lại không đẹp. Nói chung có nhiều vấn đề trước khi mua quá đi..

    Liked by 1 person

    • Nguyễn Huy Hoàng
      August 4, 2015

      Cuốn “này” là Secret Garden hả cậu? Tớ thì thấy cuốn nào cũng thích, hay là mua cả hai đi. :))

      Like

      • mrsleestranger
        August 4, 2015

        Hôm trc em mua cuốn Enchanted Forest rồi vì Secret Garden hết hàng, nhg đúng là sách bên Thái Hà dán gáy như sách đọc, bành nó ra tô thì lại hỏng hết, còn sách Nhã Nam dễ tô hơn nhưng hình nhìn ko đẹp bằng.

        Liked by 1 person

        • mrsleestranger
          August 4, 2015

          À, nhưng sách đẹp quá nên em sợ tô hỏng, liền photo hoặc scan lại rồi in ra mới tô màu :)))

          Liked by 1 person

    • mrsleestranger
      August 4, 2015

      Hai cuốn đều đẹp, nhưng cuốn tập 1 hết hàng, có lẽ còn ít nhà sách còn hàng tồn. Hôm trước mình chỉ mua được “Khu rừng bị phù phép” thôi, sách của Thái Hà, không phải không đẹp, mà là bị keo gáy lại nên rất khó ẹp xuống để tô màu, rất khó chịu. Sách Nhã Nam có cuốn “Vương quốc muôn loài”, Trẻ cũng ra bộ 4 cuốn, tuy không được đẹp bằng 2 cuốn của Thái Hà nhưng độ keo của gáy đỡ hơn, dễ tô hơn.

      Liked by 1 person

      • Jun276
        August 4, 2015

        Bộ của Trẻ ít hình. Số hình vẽ chỉ bằng kh nửa số trang thôi , 1 trang ghi b hãy tô màu bla bla, trang bên cạnh là hình vẽ.

        Liked by 1 person

        • mrsleestranger
          August 4, 2015

          Cho nên sau một hồi đắn đo, so sánh, lựa chọn, mình vẫn chọn bộ của Thái Hà, cũng vì bộ này mình biết từ lâu rồi, hâm mộ lắm nhưng chưa có dịp đặt mua.

          Like

          • Jun276
            August 4, 2015

            M cũng thế, đợt trước ngắm nghía trên Amazon mãi nhưng nó là sách tô màu nên tiếc tiền quá, may mà chưa order he he. Khu vườn bí mật bán chạy nhất. hôm T2 tuần trước, m ra Đinh Lễ thì qu Nhã Nam với bộ 4 qu của Trẻ vẫn còn, Khu vườn bí mật thì gần hết, m đã hốt 2 trong 3 qu cuối cùng ở cái hàng treo biển Sách giảm giá hết cỡ. Bạn nhân viên ở đó đang bị cô chủ mắng vì tội ko báo sách hết, để cô ý cho hàng sách khác lấy lại mấy chục qu, mà trên đấy còn mỗi hàng này còn. Cô ý gọi điện cho bên cung cấp thì đc báo đang hết hàng. Chỉ có Khu rừng bị phù phép là còn nhiều. Lúc m ngắm 1 gái đang mua thì là 68k/ qu. M lượn đi xem sách 1 lúc, quay lại mua thì giá đã thành 72k vì cô ý đã phát hiện ra là hết hàng. Màu chì Marco mọi ng hay mua để tô qu này cũng hết hàng chứ há há. Đúng là hot.

            Liked by 1 person

          • mrsleestranger
            August 4, 2015

            Thật may, ở nhà mình còn không biết khui đâu ra tận 2 hộp màu, nhìn tên mới biết của Marco, chả biết có từ đời nào chứ, thung thướng quá mà. Thôi để tô hết Enchanted Forest xong đã, ko nên tham lam mà tự an ủi

            Like

    • Jun276
      August 5, 2015

      Mua cả 2 đi. M thì thích Khu rừng bị phù phép hơn 1 tí, hình vẽ có vẻ kì diệu hơn, nhiều bức phong cảnh hơn. Khu vườn bí mật thì thì nhiều hình kiểu trang trí hơn, có nhiều kh trống để m có thể vẽ thêm, nhưng do trình còi nên m lại ko thích lắm.

      Like

  4. Jun276
    August 4, 2015

    Mà m thấy hơi khó chịu về thái độ của bên Nhã Nam. Nhan viên Nhã Nam có nhận xét dìm hàng qu Khu vườn bí mật trong phần Khách hàng nhận xét của qu Vương quốc muôn loài.

    Like

    • Jun276
      August 4, 2015

      Trên Tiki ý.

      Like

      • mrsleestranger
        August 4, 2015

        Thường là thế mà, trên đó các nhận xét phần nhiều của người bên nhà sách thôi, chỉ có những cuốn sách chán thật sự mà khách mua phải rồi la ó thì cái cmmt đó mới là thật =)))
        Ban đầu mình còn tưởng Secret Garden với Enchanted Forest là của Nhã Nam cơ, vì 2 cuốn này nổi vô cùng, nhưng đi mua mới biết hoá ra ko phải. Cuốn của Nhã Nam nhìn cũng tạm thôi, nếu có mua thì là để tô cho đỡ cơn nghiền. Nhưng vẫn ko thích cái gáy bị keo dày quá, bành ra đau hết cả lòng, Sao các nhà sách không làm giấy dày hơn một chút rồi làm thành từng tờ, bìa sẽ là một cái túi để đựng nhỉ?

        Like

        • Jun276
          August 4, 2015

          Làm thế chắc đắt hơn, làm nguyên qu cũng hay là tô xong thì có cả 1 qu tranh rất đẹp, mở ra như qu artbook, nhưng tô xấu thì đúng là ác mộng. cái này do gia công của m ko tốt bằng nước ngoài, phải chịu thoi, h ship trên Amazon về kh 380k/qu, mới có hàng mấy hôm nay, chứ đợt m xem toàn Out stock. Trẻ thì làm kiểu gáy sách có răng cưa, xé ra tô cũng đc. Mình mua mỗi tựa của Thái Hà 2 qu, định 1 qu làm kỉ niệm, 1 qu xé ra scan nhưng đang tiếc quá, ko nỡ vì sách quá đẹp hu hu. Thái Hà bảo phải đấu giá với nhiều đơn vị xuất bản khác mới mua đc qu Khu vườn bí mật. Nhã Nam đã cho ra luôn 1 tựa mới là Một ngày đẹp trời, của Hàn, nhưng m ko tin tưởng lắm. Vương quốc muôn loài ăn khách chỉ sau Khu vườn bí mật ( m thấy nhiều qu của các tác giả khác phỏng theo phong cách qu này lắm nhé) mà chất lượng đã khác hẳn rồi. Có mua them thì m sẽ chỉ mua qu Lost Ocean cũng của Johanna Basford, sẽ phát hành cuối tháng 10 tại Mỹ.

          Like

          • mrsleestranger
            August 4, 2015

            Đấy đấy, mình đang nhắm cuốn Lost Ocean đấy, lần này sẽ nhờ bạn đặt hàng, coi thử cuốn gốc nó ra sao. Mình đã thử scan với photo rồi, cũng được, nhưng những hình dàn ra 2 trang thì không được đẹp lắm, huhu, mà giấy ko được dày, vì giày quá máy nó ko chạy được. Đang tính tìm ebook (thấy có mà) rồi in ra, chứ scan ép xuống hỏng sách, ép xong rồi dùng shop chỉnh sửa cho đẹp, gian nan vô cùng.

            Like

  5. Jun276
    August 4, 2015

    M tìm eBook ko thấy, b cho m link đc ko? Giấy dày m nghĩ vẫn đc chứ nhỉ, ngày trước m đi in giấy dày làm mô hình OK mà. Giấy bên Thái Hà bảo là loại 150gsm.

    Like

    • Jun276
      August 4, 2015

      Mà b hay order sách ở đâu thế?

      Like

      • mrsleestranger
        August 5, 2015

        Mình nhờ bạn mình đặt trên amazon, ngoài ra cũng có bạn hay đặt sách nước ngoài về bán nên nhờ đặt luôn ấy mà.

        Like

    • mrsleestranger
      August 5, 2015

      Mình có tìm được mấy trang nhưng hình đơn giản quá mà ko đẹp, có lẽ phải tìm file torrent, nếu tìm được mình sẽ share luôn ở đây.
      In giấy dày thì được nhưng photo thì ko được, mình cạy có máy photo ở nhà nên cứ thế photo, hô hô, vì mình ngại scan rồi chỉnh sửa rồi lại in ra quá.

      Like

      • Jun276
        August 5, 2015

        Uh, có mấy hình lẻ, m ko tìm đc full. Nói chung chưa giảm đi tí stress nào, chỉ thấy điên đấu thêm há há.

        Like

    • mrsleestranger
      October 5, 2015

      Không còn lời nào để nói ạ

      Liked by 1 person

      • Nguyễn Huy Hoàng
        October 5, 2015

        Ghi “Theo New Yorker” nhưng được đúng cái hình minh họa (như ở đầu trang này) là của The New Yorker đó em. :D

        Liked by 1 person

        • mrsleestranger
          October 5, 2015

          Nhưng em thấy có trích dẫn vậy là tốt rồi, cái này mà viết luận đảm bảo không bị lỗi plagiarism, lại còn có reference đảm bảo nữa chứ :D

          Like

  6. nhi
    August 23, 2015

    có ai bik chỗ nào bán màu chì nước marco rafine ở tphcm hok???

    Like

  7. Quan Nguyen
    August 29, 2015

    bạn nào muốn mua màu marco rafine thì vào đây nhé http://muare.vn/threads/165/nhan-order-but-chi-to-mau-macro-raffine-48-va-72-mau.3791608/

    Like

  8. Pingback: Sách tô màu dành cho người trưởng thành – Nhiều tác giả | R e a d i n g ~ C a f e

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

Information

This entry was posted on August 1, 2015 by in Văn hóa & Xã hội and tagged , .

Categories

Archives

Enter your email address to follow this blog and receive notifications of new posts by email.

Join 2,635 other followers

%d bloggers like this: