Nguyễn Huy Hoàng

the star is fading

I Am the Only One Who Misses It


22.1.2000.jpg

22.1.2000 (Firenze) by Gerhard Richter | Richter’s Site on Artsy

Bạn đã đọc Sappho bao giờ chưa? Thử đọc một trong không nhiều đoạn thơ còn sót lại của nàng và nếu nó làm bạn cảm động thì có lẽ bạn sẽ thấy mình bớt cô đơn hơn, ý thức rõ ràng hơn rằng mình là một phần của một cộng đồng lớn hơn, khi nghĩ đến những người cũng cảm động trước đoạn thơ ấy cách đây hơn hai và một phần hai thiên niên kỷ. Ngày nay chúng ta còn đọc được thơ của Sappho là nhờ có chữ viết, nhưng thơ lâu đời hơn chữ viết. Nó ra đời gần như cùng với ngôn ngữ: Người ta nói một câu. Nhịp điệu của nó, ý nghĩa của nó đi vào tâm trí họ, truyền từ người sang người, thế hệ sang thế hệ, cộng đồng sang cộng đồng. Đến nay phần lớn thơ đã mất, vì không có gì để ghi lại, vì không có gì ghi lại nó mà đủ bền vững để sống sót qua nhiều biến cố. Nhưng điều đó không quan trọng. Cái ở lại với chúng ta là một hoạt động định nghĩa nên con người; đó là sự làm ra, sự sáng tạo. (Chữ “poem” trong tiếng Anh ngày nay có gốc Hy Lạp xưa nghĩa là làm ra, tạo ra.) Thơ vô hình hơn hữu hình. Nó dễ đi vào tâm trí. Ai cũng thuộc một vài câu thơ trong đời, ngắn hay dài. Nhưng thời nay thuộc thơ có lẽ phần lớn là chuyện bắt buộc, để phục vụ cho việc thi cử, ở một giai đoạn nhất định trong đời, để rồi quên đi. Như nhiều người đã than thở, chuyện này có vẻ chẳng ích lợi gì. Suy cho cùng, đâu có lập luận nào thực sự thuyết phục, có bằng chứng nào thực sự mạnh mẽ, để khuyến khích người ta đọc và nhớ lấy vài câu thơ. Nói thuộc thơ giúp rèn luyện trí nhớ là ảo tưởng. Nói đọc thơ tốt cho tinh thần chẳng khác gì nói hít thở không khí trong lành tốt cho phổi. Với một cái iPhone, khi cần người ta có thể lấy ra hàng ngàn bài thơ qua vài cái gõ. Bao nhiêu điều đã thay đổi, có vô số thông tin chờ đọc, có vô số việc chờ làm, thơ bị lãng quên. Mấy ai thấy vì sao người ta làm thơ, thấy vì sao cần đọc thơ nữa. Bố tôi chắc hẳn sẽ bảo tôi dành một tiếng để đọc đi đọc lại một bài thơ, rồi một tiếng nữa để dịch, rồi một tiếng nữa để đọc đi đọc lại bản dịch, là vô bổ. Chẳng ra tiền, dĩ nhiên. Sao con không ngủ đi cho khỏe? Ước gì tôi có thể. Bây giờ, nếu bạn là một người đọc thơ, chắc bạn sẽ hiểu được điều này, và đây có lẽ là lập luận vững chắc nhất cho việc thực sự chú tâm vào một bài thơ, đọc nó nhiều lần, thật chậm, và thỉnh thoảng nhớ lại, đọc lại: Đưa bài thơ vào mình, thậm chí thành một phần của mình, có thể bạn sẽ thấy nó từ một nơi khác. Chỉ vậy thôi. Rồi có thể khi nằm cạnh người tình trong đêm muộn, khi ôm con vào lòng, khi ngồi trên con tàu đến một nơi xa, khi đứng dưới hiên nhìn mưa, bạn sẽ muốn nghĩ đến một câu thơ. Thậm chí không phải thơ cũng được: Tôi có một người bạn thích đọc hướng dẫn sử dụng. Nó đã mang lại cho anh những lúc vui vẻ, tôi tin, dù anh đã không đọc được hướng dẫn sử dụng của thứ cuối cùng anh dùng.

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

Information

This entry was posted on July 6, 2017 by in Văn hóa & Xã hội and tagged .

Categories

Archives

Enter your email address to follow this blog and receive notifications of new posts by email.

Join 2,632 other followers

%d bloggers like this: