Nguyễn Huy Hoàng

the star is fading

“Chứng thư” – Octavio Paz


Le Jardin de la France.jpg

Le Jardin de la France, 1962 by Max Ernst

Octavio Paz (1914–1998) là nhà thơ người Mexico. Ông được trao giải Miguel de Cervantes năm 1981, giải văn chương quốc tế Neustadt năm 1982, và giải Nobel văn chương năm 1990.

Chứng thư

CANTATA

1.

Giữa đêm và ngày
có một vùng lãnh thổ không xác định.
Nó không phải ánh sáng cũng không phải bóng tối:
                                                                                            nó là thời gian.
Giờ, một khoảng dừng bấp bênh,
trang giấy tối dần,
trang giấy tôi viết,
chầm chậm, những lời này.
                                                  Buổi chiều
là một viên than hồng tự cháy.
Ngày quay và rụng lá.
Ở rìa của vạn vật
một dòng sông tối mài.
                                           Bền bỉ và mềm mại
nó kéo chúng, đi đâu tôi không biết.
Thực tại trôi đi.
                             Tôi viết:
tôi nói với mình
                              —tôi nói với em.

Tôi muốn nói với em
như chúng nói với nhau bây giờ,
gần như bị những cái bóng xóa đi
cái cây nhỏ và không khí;
như dòng nước chảy;
như một kẻ độc thoại mộng du;
như một vũng nước lặng,
mặt phản xạ một hình bóng tức thời;
như lửa:
những cái lưỡi lửa, vũ điệu của tia lửa,
những câu chuyện của khói.
                                                  Nói với em
bằng những từ hữu hình và hữu thể,
có khối lượng, vị và mùi
như mọi thứ.
                        Khi tôi nói,
các thứ, theo một cách không thể nhận ra,
tự tách khỏi mình ra
và chạy đến những hình thức khác,
những cái tên khác.
                                    Chúng để cho tôi
những từ: những từ tôi nói với em.

Từ ngữ là cầu nối.
Chúng cũng là bẫy, lồng, giếng.
Tôi nói với em: em không nghe tôi.
Tôi không nói với em:
                                       tôi nói với một từ.
Từ đó là em,
                        từ đó
đưa em từ em đến em.
Chúng ta tạo ra nó, em, tôi, và số phận.
Người phụ nữ mà em là
là người phụ nữ mà tôi nói:
những từ này là gương của em,
em là em và tiếng vọng của tên em.
Tôi,
       khi nói với em,
cũng trở thành một tiếng thì thầm,
không khí và từ ngữ, một hơi thở,
một bóng ma sinh ra từ những chữ cái này.

Từ ngữ là cầu nối:
cái bóng của những ngọn đồi Meknès
trên một cánh đồng hoa hướng dương bất động
là một bờ vịnh tím.
Bây giờ là ba giờ chiều,
em chín tuổi và đang ngủ
trong vòng tay mát của một cây mimosa vàng.
Yêu hình học
con chim ưng vẽ một đường tròn.
Run rẩy trên đường chân trời
là đồng của những ngọn đồi.
Giữa những vách đá đứng
là những hình khối trắng của một ngôi làng.
Một cột khói bốc lên từ đồng bằng
và từng chút tiêu tan, không khí hóa thành không khí,
như bài hát của vị thầy tu
khoan qua sự im lặng, thăng hoa và ra hoa
trong một khoảng lặng khác.
                                                    Mặt trời bất động,
không gian rộng lớn của đôi cánh xòe;
trên những đồng bằng phản chiếu
cái khát dựng lên những ngọn tháp trong suốt.
Em không ngủ hay thức:
em trôi trong một thời gian không giờ.
Một ngọn gió chỉ vừa khuấy động
những vùng đất xa của bạc hà và suối nước.
Hãy để mình được những từ này mang đi
về phía chính mình.

2.

Từ ngữ không chắc chắn
và nói những điều không chắc chắn.
Nhưng nói cái này hay cái kia,
                                                     chúng nói chúng ta.
Tình yêu là một từ không rõ ràng,
như mọi từ khác.
                                Nó không phải một từ,
Đấng Sáng lập nói:
                                  nó là một tầm nhìn,
gốc và ngọn
của cái thang của chiêm niệm
—và người Florence:
                                      đó là một tai nạn
—và người khác:
                               nó không phải đức hạnh
mà sinh ra từ cái nào là sự hoàn hảo
—và những người khác:
                                            một cơn sốt, một căn bệnh,
một trận chiến, một cơn điên, một sự sững sờ,
một ảo ảnh.
                      Ham muốn phát minh ra nó,
sự thiếu thốn và sự hủy hoại cho nó sự sống,
lòng ghen tị khuấy động nó lên,
thói quen giết chết nó.
                                          Một món quà,
một hình phạt.
                           Giận dữ, hân hoan.
Nó là một nút thắt: sự sống và cái chết.
                                                                       Một vết thương
bông hồng của phục sinh.
Nó là một từ:
                         nói nó, chúng ta nói chính mình.

Tình yêu bắt đầu trong cơ thể
nó kết thúc ở đâu?
                                   Nếu là một bóng ma,
nó được hiện thân trong cơ thể;
                                                          nếu là một cơ thể
nó tiêu tan lúc chạm vào.
                                              Tấm gương chết người:
cái hình ảnh mong muốn đã biến mất,
em chìm đắm trong những suy tư của chính mình.
Một bữa tiệc cho những hình bóng.

Ngoại hình:
                     khoảnh khắc có mắt và cơ thể,
nó nhìn tôi.
                     Sau cùng, cuộc sống có mặt và có tên.
Yêu:
        từ linh hồn tạo nên một cơ thể,
từ cơ thể tạo nên một linh hồn,
tạo từ em một hiện diện.
                                              Yêu:
mở ra cánh cửa cấm,
                                       lối đi
đưa chúng ta đến phía bên kia thời gian.
Khoảnh khắc:
                         đối nghịch của cái chết,
sự vĩnh cửu mong manh của chúng ta.

Yêu là đánh mất chính mình trong thời gian,
là làm một tấm gương giữa những tấm gương.
                                                                                    Nó là thờ ngẫu tượng:
thần thánh hóa một sinh vật
và gọi cái nhất thời là vĩnh cửu.
Mọi dạng hình xác thịt
đều là con gái của thời gian,
                                                   những sự mô phỏng.
Thời gian là cái ác,
                                 khoảnh khắc
là sự Sa ngã;
                        yêu là lao xuống:
rơi vô tận,
                   cặp đôi chúng ta
là vực thẳm của chúng ta.
                                               Cái ôm:
chữ tượng hình của hủy diệt.
Ham muốn: mặt nạ của cái chết.

Yêu: một hoán đổi,
                                    vừa vẹn một khoảnh khắc
trong lịch sử các tế bào nguyên sinh
và vô số sự phân chia của chúng.
                                                           Trục
sự luân chuyển của các thế hệ.
Sự phát minh, sự biến hình:
cô gái biến thành một suối nguồn,
tóc hóa thành chòm sao,
một hòn đảo, người đàn bà say ngủ.
                                                                 Máu:
nhạc trong các nhánh tĩnh mạch;
                                                            chạm:
ánh sáng trong đêm của các cơ thể.

                                                                 Sự xâm phạm
thương vong của tự nhiên,
                                                 tấm bản lề
gắn tự do và số phận,
                                        câu hỏi
khắc trên trán dục vọng:
tình cờ hay tiền định?

Ký ức, một vết sẹo:
chúng ta bị xé rách ra từ đâu?
                                                      một vết sẹo,
ký ức: khao khát sự hiện diện,
                                                      sự ám ảnh
với một nửa đã mất.
                                      Nhất thể
là người tù của chính nó,
                                             nó tồn tại,
và chỉ tồn tại,
                         nó không có ký ức,
nó không có vết sẹo:
                                      yêu là hai,
luôn luôn là hai,
                              cái ôm và cuộc đấu tranh,
hai là muốn thành một,
muốn là kẻ còn lại;
                                   hai không biết nghỉ,
nó không bao giờ hoàn thành,
                                                       nó quay
cuồng quanh cái bóng của chính nó,
                                                                 tìm
cái chúng ta đã mất khi sinh ra,
những vết sẹo mở miệng:
                                               suối nguồn của những tầm nhìn;
hai: mái vòm trên khoảng trống,
cây cầu của những sự chóng mặt,
                                                            hai:
tấm gương của những sự đột biến.

3.

Tình yêu, hòn đảo không giờ,
hòn đảo bao quanh bởi thời gian,
                                                             sự trong trẻo
bị màn đêm vây hãm.
                                        Sa ngã
là để trở lại,
                      sa ngã là để vươn lên.

Yêu là có mắt trên những đầu ngón tay,
để chạm vào cái nút thắt được thắt
bởi tĩnh lặng và chuyển động.
                                                      Nghệ thuật yêu
chẳng phải là nghệ thuật chết?
                                                        Yêu
là chết và sống lại và chết lại:
nó là sức sống.
                            Tôi yêu em
bởi tôi là phàm nhân
cũng như em.
                         Khoái cảm làm tổn thương,
vết thương rồi bung nở.
Trong vườn của những vuốt ve
tôi cắt bông hoa của máu
để tô điểm cho mái tóc em.
Bông hoa trở thành một từ.
Một từ cháy trong trí nhớ.

Tình yêu:
                  sự hòa giải với cái tất cả Vĩ đại
và với những cái khác,
                                        cái tất cả bé nhỏ
vô số.
            Là trở về với ngày đầu tiên.
Với ngày hôm nay.

Chiều đã tàn.
Đèn đường và đèn pha
xuyên qua màn đêm.
                                       Tôi viết:
tôi nói với em:
                           tôi nói với tôi.
Bằng những từ của nước, lửa, khí và đất
chúng ta tạo ra khu vườn của những ánh mắt.
Miranda và Ferdinand nhìn nhau,
vô tận, nhìn vào mắt nhau
—cho đến khi hóa đá.
                                         Một cách để chết
như những người khác.
                                           Trên cao
những chòm sao luôn viết
cùng một từ;
                        chúng ta,
ở dưới đây, viết
những cái tên phàm tục của mình.
                                                              Cặp đôi
là cặp đôi bởi nó không có vườn Eden.
Chúng ta là những kẻ bị trục xuất khỏi Vườn.
chúng ta bị kết án phải sáng tạo ra nó,
để nuôi dưỡng những bông hoa mê sảng của mình,
những món trang sức sống mà chúng ta cắt
để tô điểm cho một cổ họng.
                                                         Chúng ta bị kết án
bỏ lại Vườn đằng sau:
                                         trước chúng ta
là thế giới.

CODA

Có lẽ yêu là học cách
bước đi trên thế giới này.
Là học cách im lặng
như cây đoan và cây sồi trong câu chuyện cổ.
Là học cách nhìn.
Ánh mắt em gieo hạt.
Nó trồng một cái cây.
                                       Tôi nói
bởi vì em rung lá.

Octavio Paz, “Carta de creencia,” Árbol adentro, 1976-1987 (Seix Barral: 1987).

Copyright © 1987 by Octavio Paz | Nguyễn Huy Hoàng dịch.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s

Information

This entry was posted on July 9, 2019 by in Thơ and tagged .

Categories

Archives

Enter your email address to follow this blog and receive notifications of new posts by email.

%d bloggers like this: