“Lăng trụ” – Louise Glück

Louise Glück (1943–2023) là nhà thơ người Mỹ. Bà được trao giải Pulitzer cho thơ năm 1993, giải Sách Quốc gia Mỹ cho thơ năm 2014, và giải Nobel văn chương năm 2020.

Lăng trụ

1

Ai có thể nói thế giới là gì? Thế giới
luôn thay đổi, do đó
không thể đọc được, những cơn gió dịch chuyển,
các mảng lớn dịch chuyển và biến đổi một cách vô hình –

2

Bụi đất. Những mảnh vỡ
của đá rộp. Trên đó
trái tim lộ trần tạo dựng
một ngôi nhà, ký ức: những khu vườn
quản lý được, nhỏ về quy mô, những chiếc giường
ẩm ướt ở rìa biển –

3

Như người ta đón nhận
một kẻ thù, qua những cửa sổ này
người ta đón nhận
thế giới:

đây là bếp, đây là phòng làm việc tối đèn.

Nghĩa: tôi là chủ ở đây.

4

Phải lòng một ai, em gái tôi nói,
nó giống như bị sét đánh.

Con bé nói một cách hy vọng,
mong thu hút sự chú ý của tia sét.

Tôi nhắc nó nhớ rằng nó đang nhắc lại chính xác
công thức của mẹ chúng tôi, thứ nó và tôi

đã bàn luận hồi thơ ấu, bởi cả hai cảm thấy
thứ chúng tôi nhìn ở người lớn

là các tác động không phải của tia sét
mà của chiếc ghế điện.

5

Câu đố:
Vì sao mẹ tôi đã hạnh phúc?

Câu trả lời:
Bà đã cưới bố tôi.

6

“Lũ con gái chúng mày,” mẹ tôi nói, “phải lấy
người như bố chúng mày.”

Đó là một nhận xét. Một nhận xét khác,
“Chẳng có ai như bố chúng mày.”

7

Từ các đám mây bị xuyên thủng, những đường bạc đều đặn.

Sắc vàng
khó tin của cây phỉ, những ven
thủy ngân vốn là đường đi của các dòng sông –

Rồi lại mưa, xóa đi
những dấu chân trên mặt đất ẩm.
Một con đường được ngụ ý, như
một bản đồ không có ngã tư.

8

Hàm ý là, cần phải từ bỏ
thời thơ ấu. Từ “kết hôn” là một tín hiệu.
Bạn cũng có thể coi đó là lời khuyên cảm năng;
giọng nói của đứa trẻ nghe mệt mỏi,
nó không có thanh âm thấp hơn.
Cái từ đó là một mật mã, bí ẩn, như phiến đá Rosetta.
Nó cũng là một biển báo, một lời cảnh báo.
Bạn có thể mang theo mình một vài thứ như của hồi môn.
Bạn có thể mang theo phần của bạn, phần nghĩ.
“Kết hôn” có nghĩa là bạn nên giữ cho phần đó im lặng.

9

Một đêm hè. Bên ngoài,
những âm thanh của một cơn bão mùa hè. Rồi trời quang.
Ngoài cửa sổ, những chòm sao của mùa hè.

Tôi nằm trên giường. Người đàn ông này và tôi,
chúng tôi trôi nổi trong sự bình thản lạ lùng
tình dục thường gây ra. Hầu hết tình dục gây ra.
Khát khao, là gì thế? Ham muốn, là gì thế?

Ngoài cửa sổ, những chòm sao của mùa hè.
Tôi đã từng có thể đặt tên cho chúng.

10

Những hình dạng, hình mẫu
trừu tượng.
Ánh sáng của tâm trí. Những ngọn lửa lạnh,
đòi hỏi của sự không vương vấn, bị chặn

một cách lạ lùng bởi đất, dính kết, lấp lánh
trong không khí và nước,

những dấu hiệu
tinh vi nói giờ hãy trồng, giờ ãy thu hoạch –

Tôi có thể đặt tên cho chúng, tôi có tên cho chúng:
hai điều khác nhau.

11

Những thứ hoang đường, những vì sao.

Hồi còn nhỏ, tôi đã phải chịu đựng sự mất ngủ.
Những đêm hè, bố mẹ cho tôi ngồi bên hồ;
tôi dắt con chó đi cùng.

Tôi vừa nói “chịu đựng”? Đấy là cách bố mẹ tôi giải thích
những sở thích đối với họ dường như
không giải thích được: thà “chịu đựng” hơn là “thích sống với chó.”

Bóng tối. Sự im lặng hủy đi sự tất tử.
Những chiếc thuyền buộc dây dềnh lên xuống.
Khi trăng tròn, thỉnh thoảng tôi đọc được tên các cô gái
được sơn ở các mạn thuyền:
Ruth Ann, Izzy Ngọt Ngào, Peggy Yêu Dấu Của Anh –

Họ chẳng đi đến đâu cả, những cô gái đó.
Chẳng có gì để học hỏi từ họ.
Tôi trải áo khoác xuống cát ẩm,
con chó cuộn bên cạnh tôi.
Bố mẹ tôi không thể nhìn thấy cuộc sống trong đầu tôi;
khi tôi viết nó ra, họ sửa lỗi chính tả.

Những âm thanh của hồ. Những âm thanh xoa dịu, phi nhân
của nước vỗ vào bến, con chó sục sạo đâu đó
trong đám cỏ dại –

12

Bài tập được giao là phải lòng.
Các chi tiết tùy vào bạn.
Phần thứ hai là
đưa vào bài thơ một số từ nhất định,
những từ rút ra từ một văn bản cụ thể
về một chủ đề hoàn toàn khác.

13

Mưa xuân, rồi một đêm hè.
Giọng một người đàn ông, rồi giọng một phụ nữ.

Bạn lớn lên, bạn bị sét đánh.
Khi mở mắt ra, bạn đã được gắn mãi mãi với tình yêu đích thực của mình.

Nó chỉ xảy ra một lần. Sau đó bạn được chăm sóc,
câu chuyện của bạn được hoàn tất.

Nó xảy ra một lần. Bị sét đánh giống như được tiêm phòng;
suốt quãng đời còn lại bạn đã có miễn dịch,
bạn ấm áp và khô ráo.

Trừ khi cú sốc không đủ sâu.
Khi đó bạn không được tiêm phòng, bạn bị nghiện.

14

Bài tập được giao là phải lòng.
Tác giả là phụ nữ.
Bản ngã phải được gọi là tâm hồn.

Hành động diễn ra trong cơ thể.
Các vì sao đại diện cho mọi thứ khác: giấc mơ, tâm trí, v.v.

Người được yêu được xác định
là cái tôi trong một phóng chiếu tự luyến.
Tâm trí là cốt truyện phụ. Nó cứ lải nhải mãi.

Thời gian được trải qua
ít tính tường thuật hơn là nghi thức.
Cái được nhắc lại thì có sức nặng.

Một số cái kết bi thảm, do đó chấp nhận được.
Mọi thứ khác đều là thất bại.

15

Sự lừa dối. Những lời dối trá. Đồ trang trí chúng ta gọi là
những giả thuyết –

Có quá nhiều con đường, đến nhiều phiên bản.
Có quá nhiều con đường, không một lối đi –

Và ở tận cùng?

16

Hãy liệt kê các hàm ý của “ngã tư.”

Câu trả lời: một câu chuyện mà nó sẽ có một mo-ran.

Hãy cho một phản ví dụ:

17

Cái tôi kết thúc và thế giới bắt đầu.
Chúng có kích cỡ bằng nhau,
tương xứng,
cái này phản chiếu cái kia.

18

Câu đố là: tại sao chúng ta không thể sống trong tâm trí.

Câu trả lời là: rào cản của trái đất đã can thiệp.

19

Căn phòng yên tĩnh.
Ấy là, căn phòng yên tĩnh nhưng đôi tình nhân đang thở.

Cũng như thế, đêm tối.
Đêm tối, nhưng những vì sao chiếu sáng.

Người đàn ông trên giường là một trong số nhiều người đàn ông
tôi đã trao trái tim mình. Món quà của cái tôi,
cái đó không có giới hạn.
Không có giới hạn, mặc dù nó tái diễn.

Căn phòng yên tĩnh. Đó là một sự tuyệt đối,
như đêm đen.

20

Một đêm hè. Những âm thanh của một cơn bão mùa hè.
Các mảng lớn đang dịch chuyển và biến đổi một cách vô hình –

Và trong căn phòng tối, đôi tình nhân đang ngủ trong vòng tay nhau.

Chúng ta, mỗi chúng ta, đều là người thức dậy đầu tiên,
người cựa mình trước và thấy, ở đó trong bình minh đầu tiên,
kẻ lạ.

Louise Glück, “Prism,” Averno: Poems (Farrar, Straus and Giroux, 2006). This poem was first published in The New Yorker (August 18, 2003 Issue).

Nguyễn Huy Hoàng dịch.