“Trở về” – Czesław Miłosz

Czesław Miłosz (1911–2004) là nhà văn, nhà thơ, và dịch giả người Ba Lan. Ông được trao giải văn chương quốc tế Neustadt năm 1978 và giải Nobel văn chương năm 1980.

Trở về

Ở tuổi già tôi quyết định về thăm những nơi tôi đã lang thang thuở ban đầu tuổi trẻ.

Tôi nhận ra những mùi hương, đường nét những ngọn đồi hậu băng hà và những lòng hồ hình bầu dục.

Tôi đâm qua bụi cây nơi từng có một công viên nhưng không tìm thấy dấu vết những con đường.

Đứng trên bờ trong khi sóng khẽ lung linh như ngày trước, tôi vẫn vậy một cách không hiểu được, đã khác một cách không hiểu được.

Song tôi sẽ không cự tuyệt anh, chàng trai bất hạnh, và sẽ không coi những lý do khiến anh đau khổ là ngu ngốc.

Kẻ bỗng phát hiện ra sự thật tàn nhẫn của tồn tại, hắn không thể không hỏi: Làm sao có thể?

Làm sao có thể, một trật tự như vậy của thế giới – trừ khi được tạo ra bởi một demiurge độc ác?

Chẳng có gì để ngưỡng mộ trong thứ minh triết được vỗ béo của người lớn, và sự bằng lòng được tôi luyện trong sự xảo quyệt là điều đáng xấu hổ.

Hãy tôn vinh cuộc biểu tình chống lại quy luật bất biến và những khẩu súng lục trong tay các thanh niên khi họ mãi mãi từ chối tham gia.

Và rồi – chẳng phải là như thế ư – bàn tay của một người phụ nữ che mắt chúng ta và một món quà được ban cho: tấm khiên nâu của bầu vú, chùm lông màu gỗ mun ở dưới bụng.

Trái tim đập rộn ràng sao! Cho riêng tôi niềm hạnh phúc ấy? Chẳng ai biết, chẳng ai đoán được kỳ quan vàng của cơ thể nàng.

Cho riêng mi? Tôi gật đầu nhìn mặt hồ – cho riêng mi, và đã vậy hàng thiên niên kỷ, để vẻ đẹp của trái đất có thể được tôn cao.

Và giờ, sau một cuộc đời dài, trở nên công chính một cách ranh mãnh, được làm cho khôn ngoan chỉ bằng cách tìm kiếm, tôi hỏi liệu tất cả điều đó có xứng đáng không.

Làm điều thiện chúng ta cũng làm điều ác, quy mô ngang nhau, không hơn, và một số phận được hoàn thành một cách mù quáng.

Chẳng có ai ở đây, tôi chẳng cảm thấy những linh hồn lo lắng bay qua, chỉ có gió uốn cong những bụi cói, thành ra tôi chẳng thể nói với nàng: em thấy đấy.

Bằng cách nào đó tôi đã lội qua được; tôi biết ơn rằng mình không phải chịu những thử thách vượt quá sức mình, ấy vậy tôi vẫn cho rằng tâm hồn con người thuộc về phản thế giới.

Thứ có thật như thế giới này có thật, và khủng khiếp và lố bịch và vô nghĩa.

Tôi đã lao lực và mãi chọn điều đối nghịch: một Tự nhiên hoàn hảo được đưa vượt lên trên sự hỗn loạn và nhất thời, một khu vườn không thay đổi ở phía bên kia của thời gian.

Czesław Miłosz, “Return,” Provinces, trans. author and Robert Hass (Ecco Press, 1991).

Nguyễn Huy Hoàng dịch.