“1943: Werner Heisenberg đến thăm Hans Frank ở Kraków” – Adam Zagajewski

Adam Zagajewski (1945–2021) là nhà thơ, nhà văn, nhà tiểu luận người Ba Lan. Ông được trao giải văn chương quốc tế Neustadt năm 2004 và giải Heinrich Mann năm 2015.

1943: Werner Heisenberg đến thăm Hans Frank ở Kraków

Một chuyến thăm khó khăn, dẫu các hạt cơ bản
không bao giờ bình luận các sự kiện thời sự.
Hans Frank, một kẻ sành nghệ thuật, một kẻ giết người,
là bạn cùng lớp với anh trai ông
– họ có cùng một tình yêu âm nhạc.
Bạn không được chọn anh em mình, hay bạn bè họ.

Ông không hiểu lắm vì sao Frank lại chọn
lâu đài hoàng gia làm nơi ở của mình.
Những người qua đường làm ông thấy buồn,
họ đi lại như những con rối đen,
trên cao, những đám mây tím, đầy điềm bất tường,
dưới thấp, thành phố như một tấm gương đóng băng.

Đó là tháng Mười hai, một tháng băng giá.
Các hạt cơ bản lặng câm.
Ông có một bài giảng (chỉ dành cho người Đức).
Ông không hiểu được những đám mây ấy,
tấm gương ấy, may thay, những vấn đề khác đã sớm
hút lấy ông; quê hương ông đang chìm trong lửa.

Những con phố tối tăm ấy không phải là quê hương ông.
Những hàng cây trụi lá ấy, cái lạnh ấy, những phụ nữ quấn
khăn choàng và khăn quàng cổ – đó hẳn là một giấc mơ.
Ông bỏ qua chuyện này trong hồi ký của mình,
chẳng quan trọng, suy cho cùng. Cái gì không nói
thì hãy cứ để không nói. Ông nghĩ vậy.

Adam Zagajewski, “1943: Werner Heisenberg Pays a Visit to Hans Frank in Kraków,” Asymmetry, trans. Clare Cavanagh (Farrar, Straus and Giroux, 2018).

Nguyễn Huy Hoàng dịch.