“Bài học” – Charles Simic

Charles Simic (1938–2023) là nhà thơ người Mỹ gốc Serbia. Ông được trao giải Pulitzer cho thơ năm 1990, giải thơ Griffin quốc tế năm 2005, và giải Wallace Stevens năm 2007.

Bài học

Bây giờ tôi mới nhận ra
rằng tất tật những năm qua
tôi đã là
đứa học trò ngu ngốc
của một kẻ thích chơi khăm.

Cần mẫn
và với sự tôn kính khờ dại
tôi chép lại
những gì tôi cho
là những tuyên bố thông thái của ông ta
về
cuộc sống của tôi trên đời.
Như một con vẹt
tôi kể vanh vách ngày tháng
các cuộc chiến tranh và cách mạng.
Tôi vui mừng trước cái chết
của những kẻ hành hạ mình.
Thậm chí tôi tin
rằng số lượng chúng
đã giảm.

Tôi thấy, dường như
là dần dần
giáo viên của tôi đã tiết lộ
cho tôi một mô hình,
rằng những gì tôi được bảo
là một cốt truyện phức tạp

của một cuốn tiểu thuyết du đãng
chia thành nhiều phần,
mà các trang cuối
sẽ dành
hoàn toàn
cho những lời cầu đảo trữ tình
về tự nhiên.

Thật không may,
theo thời gian,
tôi bắt đầu nhận ra trong mình
một sự không có khả năng
quên đi ngay cả
những chi tiết vặt vãnh nhất.
Tôi nán lại ngày càng lâu
ở những khởi đầu:
Kiểu đầu của một người lính
đứng đái
vào hàng rào nhà chúng tôi;
những cái bóng cây trên trần nhà,
cái ngày
mẹ tôi và tôi
chẳng có gì để ăn…
Thế nào đó,
tôi chẳng thể vượt qua
cái chuyến tàu chở tù nhân
cứ đánh thức tôi
hằng đêm.
Tôi chẳng thể xua đi tiếng còi
tiếng ầm ầm
ra khỏi đầu mình…

Trong cái lớp học
được trang trí sơ sài
bằng sự mất ngủ của tôi,
trên cái bàn tạo nên
từ hai đầu gối của tôi,
lần đầu tiên
trong cái khóa học
dài dằng dặc và hãi hùng này
tôi phá lên cười.
Cho tôi xin lỗi, tất cả các anh!
Nhớ lại cảnh bác tôi
lao vào rào chắn
ôm một quả bom tự chế,
tôi phá lên cười.

Charles Simic, “The Lesson,” Charon’s Cosmology (‎George Braziller, 1977).

Nguyễn Huy Hoàng dịch.