“Sự hạnh phúc” – Jorge Luis Borges

Jorge Luis Borges (1899–1986) là nhà văn và nhà thơ người Argentina, một nhân vật chủ chốt trong nền văn chương tiếng Tây Ban Nha với những tác phẩm đã trở thành điển phạm của châu Mỹ Latin trong thế kỷ XX. Sách của ông bắt đầu được dịch và xuất bản rộng rãi ở Mỹ và châu Âu sau khi ông được trao giải Prix International cùng Samuel Beckett năm 1961. Danh tiếng quốc tế của ông cũng được củng cố bởi các giải de Cervantes năm 1969 và giải Jerusalem năm 1971, bên cạnh sự bùng nổ của các nhà văn Mỹ Latin thuộc thế hệ sau trong những năm 1960 và 1970.

Sự hạnh phúc

Kẻ nào ôm một người đàn bà, thì kẻ ấy là Adam. Người đàn bà là Eva.
Mọi thứ xảy ra, đều xảy ra lần đầu tiên.
Tôi thấy một vật màu trắng trên bầu trời. Người ta nói với tôi đó là mặt trăng, nhưng tôi biết làm gì với một từ và một thần thoại học.
Cây cối làm tôi hơi sợ. Chúng thật đẹp.
Các con thú hiền lành tiến lại gần để tôi có thể nói cho chúng tên chúng.
Các cuốn sách trong thư viện thảy không có chữ cái. Khi tôi giở sách ra, chúng hiện ra.
Lật các trang atlas nó hiện ra hình dạng của Sumatra.
Kẻ nào quẹt diêm trong bóng tối, là kẻ ấy đang phát minh ra lửa.
Trong gương có một kẻ khác rình rập.
Kẻ nào nhìn ra biển, là kẻ ấy thấy nước Anh.
Kẻ nào đọc một dòng thơ của Liliencron, là kẻ ấy đã bước vào trận chiến.
Tôi đã mơ về Carthage và các đạo quân đã tàn phá Carthage.
Tôi đã mơ về thanh kiếm và cán cân.
Khen thay tình yêu không có kẻ sở hữu cũng không có kẻ bị sở hữu, mà cả hai dâng mình cho nhau.
Khen thay ác mộng, nó cho thấy chúng ta có thể tạo ra địa ngục.
Kẻ nào bước xuống sông, là kẻ ấy bước xuống sông Hằng.
Kẻ nào nhìn vào đồng hồ cát, là kẻ ấy thấy sự sụp đổ của một đế quốc.
Kẻ nào chơi với dao găm, là kẻ ấy báo trước cái chết của Caesar.
Kẻ nào ngủ say, thì kẻ ấy là tất cả con người.
Trong hoang mạc tôi đã thấy Nhân sư trẻ, vừa mới được tạc xong.
Chẳng có gì cổ xưa hơn thế dưới ánh mặt trời.
Mọi thứ xảy ra, đều xảy ra lần đầu tiên, nhưng theo một cách vĩnh hằng.
Kẻ nào đọc những lời của tôi, là kẻ ấy đang sáng tạo ra chúng.

Jorge Luis Borges, “La dicha,” La cifra (Emecé Editores, 1981).

Nguyễn Huy Hoàng dịch.