“Chekhov trên đảo Sakhalin” – Seamus Heaney

Seamus Heaney sinh năm 1939 ở hạt Derry, Bắc Ireland. Ông xuất bản tập thơ đầu năm 1966, theo sau là các tập thơ, phê bình, và dịch phẩm đưa ông đến vị thế là một trong những nhà thơ hàng đầu của thế hệ mình. Ông được trao giải E. M. Forster năm 1975, giải Nobel văn chương năm 1995, hai giải Whitbread vào các năm 1996 và 1999, giải Irish PEN năm 2005, giải T. S. Eliot năm 2006, giải David Cohen năm 2009, giải Forward cho tập thơ xuất sắc nhất năm 2010, và giải công nhận trọn đời của giải thơ Griffin năm 2012. Ông qua đời ở Dublin năm 2013.

Chekhov trên đảo Sakhalin

cho Derek Mahon

Vậy là, ông sẽ trả “món nợ y học” của mình.
Nhưng trước tiên ông uống cô-nhắc bên bờ biển
Quay lưng lại mọi thứ ông đã đi về phía bắc để đối mặt.
Đầu ông bơi tự do như những chiếc troika

Của Tyumen, ông nhìn xuống từ lan can
Của ba chục năm của mình và nhìn thấy một dặm
Vào chính mình như thể ông là nước trong:
Hồ Baikal nhìn từ lan can trên boong tàu hơi nước.

Ở vùng viễn bắc ấy, Siberia là phía nam.
Nó có nên đáng lẽ là một vết loét trong miệng,
Chai cô-nhắc mà các văn nghệ sĩ Moskva
Gửi đi cùng ông đến một vùng thuộc địa lưu đày –

Ông, người sinh ra, có thể nói, ở dưới quầy?
Ít nhất nó có nghĩa ông biết giá trị của nó. Không cantor nào
Trong cổ họng đầy bên bức iconostasis
Có niềm vui thiêng liêng hơn ông đã có từ chai rượu đó

Thứ sáng và ấm như những viên kim cương, ấm lên
Trên một khe ngực đầy, trẻ nào đó trong một xa lông,
Bất khả xâm phạm và lừng lững.
Ông cảm thấy cái chai lạnh đi dưới mặt trời nửa đêm.

Khi ông loạng choạng đứng dậy và đập nó vào đá
Nó vang lên rõ như tiếng xiềng xích của các tội nhân
Đã ám ảnh ông. Trong những tháng sắp tới
Nó vang lên như gánh nặng của sự tự do của ông

Để tìm tông đúng – không khảo luận hay luận đề –
Và bước đi khỏi những trận roi. Ông người đã tìm cách vắt
Dòng máu nô lệ của mình ra và đánh thức con người tự do
Đã đi theo hướng dẫn của một tội nhân qua Sakhalin.

Seamus Heaney, “Chekhov on Sakhalin,” Station Island (Faber and Faber, 1984).

Nguyễn Huy Hoàng dịch.