“Đất quê hương” – Anna Akhmatova

Anna Akhmatova sinh năm 1889 ở Odessa. Năm 1910 bà kết hôn với nhà thơ Nikolai Gumilev và cùng chồng và các nhà thơ như Osip Mandelstam và Sergey Gorodetsky lập nên trường phái thơ Acme. Năm 1912 bà xuất bản tập thơ đầu và chỉ trong chín năm bà cho ra đời thêm bốn tập thơ khác. Năm 1918 bà ly hôn với Gumilev và kết hôn với Vladimir Shileyko cho đến khi ly dị năm 1926, trong khi Gumilev bị Cheka hành quyết năm 1921. Bà có thêm một mối tình nữa với Nikolai Punin, người qua đời trong Gulag năm 1953. Thơ của Akhmatova bị chính quyền cấm xuất bản cho đến năm 1940, rồi một lần nữa sau khi Thế chiến II kết thúc. Hai tuyển tập thơ của bà được xuất bản trở lại vào các năm 1958 và 1961, nhưng phải đến năm 1987 tác phẩm vĩ đại của bà về cuộc Đại thanh trừng, Requiem, mới được xuất bản ở Liên Xô. Thay vì chọn cuộc sống lưu vong như nhiều nhà thơ cùng thời, bà ở lại Leningrad cho đến khi qua đời năm 1966.

Đất quê hương

                                                                  Nhưng trên đời không ai đơn giản hơn,
                                                                        Kiêu hãnh hơn, và không nước mắt.
                                                                                                                              (1922)

Chúng ta không đeo nó trên ngực trong bùa quý,
Không về nó thổn thức làm những vần thơ,
Nó không phiền đến giấc ngủ cay đắng của chúng ta,
Và cũng không trông như là thiên đường đã hứa.
Chúng ta trong tâm hồn mình không biến nó
Thành một vật để đem bán và mua,
Ốm đau, túng quẫn, và lặng thinh trên nó,
Chúng ta còn chẳng nhớ đến nó bao giờ.
          Phải, đối với chúng ta nó là bùn trên ủng,
          Đối với chúng ta nó là sạn trên răng.
          Chúng ta xay, chúng ta nhào, chúng ta nghiền
          Thứ bụi tro này, không có gì trộn lẫn.
Song chúng ta nằm xuống nó và chúng ta hóa thành nó,
Vì thế thoải mái chúng ta gọi nó là của chúng ta.

Anna Akhmatova, “Родная земля” (1961).

Nguyễn Huy Hoàng & Phạm Hà Anh dịch.