“Alexandria, 641 C.N.” – Jorge Luis Borges

Jorge Luis Borges (1899–1986) là một nhà văn và nhà thơ người Argentina, một nhân vật chủ chốt trong nền văn chương tiếng Tây Ban Nha với những tác phẩm đã trở thành điển phạm của châu Mỹ Latin trong thế kỷ XX. Sách của ông bắt đầu được dịch và xuất bản rộng rãi ở Mỹ và châu Âu sau khi ông được trao giải Prix International cùng Samuel Beckett năm 1961. Danh tiếng quốc tế của ông cũng được củng cố bởi các giải de Cervantes năm 1969 và giải Jerusalem năm 1971, bên cạnh sự bùng nổ của các nhà văn Mỹ Latin thuộc thế hệ sau trong những năm 1960 và 1970.

Alexandria, 641 C.N.

Kể từ Adam đầu tiên đã nhìn thấy đêm
Và ngày và hình dạng của bàn tay,
Con người đã dệt chuyện và cố định
Trên đá hay kim loại hay giấy da
Bất cứ gì trái đất chứa và giấc mơ nhào nặn.
Đây là công trình của họ: Thư viện.
Người ta nói những tập sách nó đựng
Bỏ xa số lượng những ngôi sao
Hay cát trên hoang mạc. Người nào
Muốn đọc cạn nó sẽ đánh mất
Cả lý trí lẫn đôi mắt liều lĩnh của anh ta.
Đây là ký ức vĩ đại của những thế kỷ
Đã qua, các thanh kiếm và các anh hùng,
Những ký hiệu ngắn gọn của đại số,
Thứ kiến thức tham dò các hành tinh
Cai quản vận mệnh, tính chất
Của thảo mộc và các miếng ngà bùa,
Câu thơ trong đó cái vuốt ve còn lưu lại,
Thứ khoa học giải mã cái mê cung
Đơn độc của Chúa, thần học,
Thuật giả kim tìm vàng trong đất sét
Và các hình tượng của kẻ thờ ngẫu tượng.
Những kẻ ngoại đạo tuyên bố nếu nó cháy,
Lịch sử cũng sẽ cháy. Họ đã sai.
Những canh thức của con người đã tạo ra
Vô số cuốn sách. Nếu như trong tất cả
Không cuốn nào sót lại, chúng sẽ lại
Sinh ra từng trang sách, từng dòng,
Từng chiến công và mối tình của Hercules,
Từng bài giảng trong từng bản thảo.
Vào thế kỷ thứ nhất của kỷ nguyên Hegira,
Ta, tên Omar đã chinh phục người Ba Tư
Và áp đặt Islam lên trái đất,
Ra lệnh cho lính của ta phá hủy
Bằng lửa Thư viện lớn,
Thứ sẽ không diệt vong. Đáng ca ngợi thay
Chúa không ngủ và Muhammad, Tông đồ Ngài.

Jorge Luis Borges, “Alejandría, 641 A.D.,” Historia de la noche (Emecé Editores, 1977).

Nguyễn Huy Hoàng dịch.