“Liễu” – Anna Akhmatova

Anna Akhmatova sinh năm 1889 ở Odessa. Năm 1910 bà kết hôn với nhà thơ Nikolai Gumilev và cùng chồng và các nhà thơ như Osip Mandelstam và Sergey Gorodetsky lập nên trường phái thơ Acme. Năm 1912 bà xuất bản tập thơ đầu và chỉ trong chín năm bà cho ra đời thêm bốn tập thơ khác. Năm 1918 bà ly hôn với Gumilev và kết hôn với Vladimir Shileyko cho đến khi ly dị năm 1926, trong khi Gumilev bị Cheka hành quyết năm 1921. Bà có thêm một mối tình nữa với Nikolai Punin, người qua đời trong Gulag năm 1953. Thơ của Akhmatova bị chính quyền cấm xuất bản cho đến năm 1940, rồi một lần nữa sau khi Thế chiến II kết thúc. Hai tuyển tập thơ của bà được xuất bản trở lại vào các năm 1958 và 1961, nhưng phải đến năm 1987 tác phẩm vĩ đại của bà về cuộc Đại thanh trừng, Requiem, mới được xuất bản ở Liên Xô. Thay vì chọn cuộc sống lưu vong như nhiều nhà thơ cùng thời, bà ở lại Leningrad cho đến khi qua đời năm 1966.

Liễu

Và một đám cây già cỗi.
—Pushkin

Trong sự im lặng hoa văn tôi đã lớn,
Trong vườn trẻ mát của thế kỷ trẻ măng,
Và giọng con người đối với tôi không gần
Và thân thương, rõ như giọng của gió.
Tôi yêu ngưu bàng và tầm ma, nhưng tất cả
Không sao bằng cây liễu bạc tôi thương.
Và nó đã sống, mang lòng biết ơn,
Bên tôi cả đời, với những cành lá khóc
Che mất ngủ của tôi bằng những mộng.
Và – lạ lùng sao! – tôi đã sống
Lâu hơn nó. Chỉ còn gốc, và những giọng xa xôi
Những cây liễu khác đang nói dưới bầu trời
Của chúng ta một điều gì không biết.
Tôi lặng im… Như thể em trai tôi đã chết.

18 tháng 1, 1940

Anna Akhmatova, “Ива” (1940).

Nguyễn Huy Hoàng & Phạm Hà Anh dịch.