“Persephone kẻ lang thang” – Louise Glück

Louise Glück (1943–2023) là nhà thơ người Mỹ. Bà được trao giải Pulitzer cho thơ năm 1993, giải Sách Quốc gia Mỹ cho thơ năm 2014, và giải Nobel văn chương năm 2020.

Persephone kẻ lang thang

Trong phiên bản thứ nhất, Persephone
bị cướp đi khỏi mẹ nàng
và nữ thần trái đất
đã trừng phạt trái đất – điều này
nhất quán với những gì ta biết về hành vi con người,

rằng con người cảm thấy vô cùng thỏa mãn
khi gây hại, nhất là
gây hại vô thức:

chúng ta có thể gọi đây
là sự sáng tạo tiêu cực.

Chuyến đi đầu tiên của Persephone
xuống địa ngục vẫn tiếp tục
bị các học giả lần sờ, họ tranh cãi
về cảm giác của nàng trinh:

nàng có hợp tác trong vụ bắt cóc mình không,
hay bị chuốc thuốc, bị xâm phạm trái ý chí,
như rất hay xảy ra với các cô gái hiện đại.

Như ta biết, sự trở về của kẻ được yêu
không sửa chữa được
sự mát mát của kẻ được yêu: Persephone

trở về nhà
dính màu nước lựu đỏ như
một nhân vật trong Hawthorne –

tôi không chắc mình sẽ
giữ từ này: trái đất có phải
“nhà” của Persephone? Có thể hình dung, nàng ở nhà
trên giường của vị thần kia không? Nàng
chẳng ở nhà ở đâu cả? Nàng
sinh ra là một kẻ lang thang, nói cách khác,
một bản sao
hiện sinh của mẹ nàng, ít
bị giới hạn bởi những ý tưởng về nhân quả hơn?

Bạn biết đấy, bạn được phép
không thích một ai cả. Các nhân vật
không phải là con người.
Họ là các khía cạnh của một thế lưỡng nan hoặc xung đột.

Ba phần: giống như tâm hồn được chia,
ego, superego, id. Thì cũng vậy,

ba cấp độ của thế giới biết,
một kiểu sơ đồ tách biệt
thiên đường với trái đất và địa phủ.

Bạn phải tự hỏi:
tuyết rơi ở đâu kia?

Sắc trắng của sự lãng quên,
của sự báng bổ –

Tuyết rơi trên trái đất; gió lạnh nói

Persephone đang làm tình dưới địa phủ.
Không như chúng ta, nàng không biết
mùa đông là gì, chỉ biết
nàng là nguyên nhân gây ra nó.

Nàng đang nằm trên giường của Hades.
Nàng nghĩ gì trong đầu?
Nàng có sợ không? Thứ gì đó
đã xóa nhòa ý niệm
về tâm trí?

Nàng có biết trái đất
được điều hành bởi những người mẹ, điều này
là chắc chắn. Nàng cũng biết
rằng nàng không còn là cái được gọi
là một cô gái nữa. Về
việc bị giam cầm, nàng tin

mình đã là tù nhân kể từ khi nàng là một cô con gái.

Những cuộc đoàn tụ khủng khiếp chờ đợi nàng
sẽ chiếm hết phần đời còn lại của nàng.
Khi cái ham muốn chuộc tội
trở nên kinh niên, dữ dội, bạn không chọn
cách bạn sống. Bạn không sống;
bạn không được phép chết.

Bạn trôi dạt giữa trái đất và cái chết
thứ rốt cuộc, có vẻ
giống nhau một cách kỳ lạ. Các học giả bảo chúng ta

rằng biết mình muốn gì cũng chẳng ích gì
khi các thế lực tranh giành bạn
có thể giết chết bạn.

Sắc trắng của sự lãng quên,
sắc trắng của sự an toàn –

Họ nói
có một vết nứt trong tâm hồn con người,
nó không được tạo ra để hoàn toàn
thuộc về sự sống. Trái đất

đòi chúng ta phủ nhận vết nứt này, một sự hăm dọa
ngụy trang dưới sự gợi ý –
như chúng ta đã thấy
trong câu chuyện của Persephone
thứ nên được đọc

như một tranh cãi giữa người mẹ và người tình –
người con chỉ là thịt.

Khi cái chết đối mặt với nàng, nàng chưa bao giờ thấy
những đồng cỏ không hoa cúc.
Bỗng nhiên nàng không còn
hát những khúc hát thiếu nữ
về vẻ đẹp và sự phì nhiêu
của mẹ nàng nữa. Nơi nào
có vết nứt, nơi đó có sự gãy vỡ.

Khúc ca của trái đất,
khúc ca của viễn cảnh thần thoại về sự sống vĩnh hằng –

Tâm hồn tôi
vụn vỡ vì cái áp lực
phải cố gắng thuộc về trái đất –

Bạn sẽ làm gì,
khi đến lượt bạn ở ngoài đồng với vị thần?

Louise Glück, “Persephone the Wanderer,” Averno (Farrar, Straus and Giroux, 2006).

Nguyễn Huy Hoàng dịch.