“Bài ca của những người chết vô ích” – Primo Levi

Primo Levi sinh năm 1919 ở Turin, Ý. Là một nhà hóa học, ông bị bắt trong Thế chiến thứ II do tham gia phong trào kháng chiến chống Phát xít và bị đưa đến Auschwitz năm 1944. Trải nghiệm trong trại tử thần và những chuyến đi đến Đông Âu sau này là chủ đề của những cuốn hồi ký, tiểu thuyết, truyện ngắn, tiểu luận và thơ của ông. Ông qua đời ở Turin năm 1987.

Bài ca của những người chết vô ích

Hãy ngồi xuống mà mặc cả
Tùy các ngươi, những con cáo già bạc.
Chúng ta sẽ bao các ngươi trong cung điện lộng lẫy
Có thức ăn, rượu vang, giường êm và lửa ấm
Để đàm phán và mặc cả
Mạng sống của con cháu chúng ta lẫn các người.
Cầu cho toàn bộ trí tuệ của tạo hóa
Hội tụ để ban phước cho tâm trí các ngươi
Và dẫn các ngươi qua mê cung.
Song ngoài kia chúng ta đợi các ngươi trong giá lạnh,
Đội quân những người chết vô ích,
Chúng ta của sông Marne và Monte Cassino,
Của Treblinka, Dresden và Hiroshima:
Và họ sẽ ở bên chúng ta,
Những người hủi và người mù mắt hột,
Những người mất tích ở Buenos Aires,
Những người chết ở Cam-bốt và hấp hối ở Ethiopia,
Những người bị đem ra mặc cả ở Praha,
Những người đổ máu ở Calcutta,
Những người vô tội bị hành hình ở Bologna.
Khốn khổ các ngươi nếu các ngươi bước ra bất hòa:
Các ngươi sẽ bị siết chặt trong vòng tay chúng ta.
Chúng ta bất khả chiến bại bởi chúng ta đã bại.
Chúng ta không thể tổn thương bởi chúng ta đã chết:
Chúng ta cười nhạo dàn tên lửa các ngươi.
Hãy ngồi xuống mà mặc cả
Đến khi lưỡi các ngươi khô héo:
Nếu sự tổn hại và ô nhục còn kéo dài nữa
Chúng ta sẽ dìm các ngươi trong thối rữa của mình.

14 tháng 1, 1985

Primo Levi, “Song of Those Who Died in Vain,” trans. Jonathan Galassi in Ann Goldstein ed., The Complete Works of Primo Levi, vol. 3 (Liveright, 2015).

Nguyễn Huy Hoàng dịch.