“Nếu thật đã chết” – C. P. Cavafy

Constantine P. Cavafy (1863–1933) là nhà thơ người Hy Lạp.

Nếu thật đã chết

“Ông đã lui về đâu, nhà hiền triết đã biến mất nơi đâu?
Sau rất nhiều phép mầu,
danh tiếng giảng dạy
đã lan truyền đến nhiều đất nước,
bỗng nhiên ông ẩn mình và không ai biết chắc
chuyện gì đã xảy ra với ông
(cũng không ai nhìn thấy mộ của ông).
Một số người cho hay ông đã chết ở Ephesus.
Nhưng trong hồi ký Damis không ghi lại điều đó.
Damis không nói gì về cái chết của Apollonius.
Những người khác nói ông đã mất tích ở Lindos.
Hay biết đâu câu chuyện là thật
về sự thăng thiên của ông ở Crete
tại đền thờ cổ Dictynna.
Thế mà rồi chúng ta lại có phép lạ kia,
sự hiện hình siêu nhiên của ông
trước một học trò trẻ ở Tyana.
Có lẽ chưa đến lúc để ông quay trở lại,
để ông lộ diện với thế giới lần nữa;
hoặc có thể, đã biến hình, ông đi lại giữa chúng ta
không ai nhận ra –. Nhưng ông sẽ lại xuất hiện
như ông đã, giảng dạy các chính đạo; và khi đó tất nhiên
ông sẽ đưa trở lại sự tôn thờ các vị thần của chúng ta
và các nghi lễ Hy Lạp thanh cao của chúng ta.”

Đó là suy nghĩ của một trong ít người pagan,
một trong số ít ỏi còn sót lại,
ngồi trong căn phòng tồi tàn sau khi đọc
Cuộc đời Apollonius xứ Tyana của Philostratus.
Nhưng đến anh ta – một kẻ tầm thường và nhút nhát –
khi ra ngoài cũng vào vai Cơ đốc nhân và đến nhà thờ.
Đó là thời kỳ mà Justin già
cai trị trong sự sùng đạo tuyệt đối,
và Alexandria, một thành phố kính Chúa,
căm ghét những kẻ thờ ngẫu tượng đáng thương.

1920

C. P. Cavafy, “If Actually Dead,” C. P. Cavafy: Collected Poems – Revised Edition, trans. Edmund Keeley and Philip Sherrard (Princeton University Press, 1992).

Nguyễn Huy Hoàng dịch.