“Trang tích cổ” – Anna Akhmatova

Anna Akhmatova sinh năm 1889 ở Odessa. Năm 1910 bà kết hôn với nhà thơ Nikolai Gumilev và cùng chồng và các nhà thơ như Osip Mandelstam và Sergey Gorodetsky lập nên trường phái thơ Acme. Năm 1912 bà xuất bản tập thơ đầu và chỉ trong chín năm bà cho ra đời thêm bốn tập thơ khác. Năm 1918 bà ly hôn với Gumilev và kết hôn với Vladimir Shileyko cho đến khi ly dị năm 1926, trong khi Gumilev bị Cheka hành quyết năm 1921. Bà có thêm một mối tình nữa với Nikolai Punin, người qua đời trong Gulag năm 1953. Thơ của Akhmatova bị chính quyền cấm xuất bản cho đến năm 1940, rồi một lần nữa sau khi Thế chiến II kết thúc. Hai tuyển tập thơ của bà được xuất bản trở lại vào các năm 1958 và 1961, nhưng phải đến năm 1987 tác phẩm vĩ đại của bà về cuộc Đại thanh trừng, Requiem (Cầu hồn), mới được xuất bản ở Liên Xô. Thay vì chọn cuộc sống lưu vong như nhiều nhà thơ cùng thời, bà ở lại Leningrad cho đến khi qua đời năm 1966.

Trang tích cổ

I. Cái chết của Sophocles

Và nhà vua hiểu ra Sophocles đã chết.
Truyền thuyết

Đại bàng từ trên trời bay xuống nhà Sophocles trong đêm,
Và trong vườn bỗng ngân lên bản hợp xướng của ve sầu thê lương.
Vào giờ đó, vị thiên tài đã lên đường đến sự bất tử,
Qua trại địch bên các bức tường của thành phố quê hương.
Đó là lúc nhà vua mơ thấy giấc mơ kỳ lạ:
Đích thân Dionysus đã ra lệnh dỡ bỏ vòng vây,
Để không tiếng ồn nào cản trở các nghi thức tang lễ
Và để người Athen tôn vinh đấng thi sĩ bậc thầy.

II. Alexander ở Thebes

Hẳn vị vua trẻ đã rất ghê gớm và tàn nhẫn
Khi ngài lệnh: “Đốt Thebes thành tro.”
Và viên tướng già nhìn thành phố kiêu hãnh
Như ông biết về nó ngày xưa.

Đốt, đốt sạch! Kỳ quan thế giới – các tòa tháp,
Cổng, đền thờ, nhà vua thảy liệt kê,
Nhưng bỗng trầm tư và bừng lên, ngài phán:
“Song hãy giữ Ngôi nhà của Nhà thơ.”

Anna Akhmatova, “Античная страничка” (1961).

Nguyễn Huy Hoàng & Phạm Hà Anh dịch.