“Bánh mì bị đầu độc, và không khí nốc say” – Osip Mandelstam

Osip Mandelstam sinh năm 1891 trong một gia đình Do Thái ở Warsaw. Năm 1911 ông cùng các nhà thơ Nikolai Gumilev và Sergey Gorodetsky lập nên trường phái thơ Acme và xuất bản tập thơ đầu năm 1913. Năm 1922 ông kết hôn với Nadezhda Khazina và chuyển đến Moskva, nơi ông kiếm sống bằng công việc phê bình và dịch thuật. Năm 1933 ông viết một bài thơ giễu nhại Stalin, dẫn đến việc bị bắt giữ và kết án đi đày trong năm sau đó. Trong làn sóng Đại thanh trừng 1936–1938, ông bị bắt lần thứ hai và bị kết án năm năm tù vì “các hoạt động phản cách mạng.” Ông qua đời ở trại trung chuyển Vtoraya Rechka gần Vladivostok vào tháng 12 năm 1938.

Bánh mì bị đầu độc, và không khí nốc say

Bánh mì bị đầu độc, và không khí nốc say.
Chữa vết thương biết bao là khó!
Giuse, bị bán sang Ai Cập,
Cũng chẳng thể buồn nhớ được hơn!

Dưới bầu trời sao người Bedouin
Mắt nhắm nghiền cưỡi trên lưng ngựa,
Họ sáng tác những sử thi hoang dại
Về loạn lạc của ngày qua.

Chất liệu cho cảm hứng không cần nhiều:
Ai đánh rơi một ống tên trên cát,
Ai đem đổi đi một con ngựa –
Màn sương mù của các sự kiện tan.

Và nếu một khúc hát được hát đúng
Với lồng ngực đầy hơi, cuối cùng
Mọi thứ biến mất – chỉ còn người hát,
Những vì sao, và không gian!

Osip Mandelstam, “Отравлен хлеб, и воздух выпит” (1913).

Nguyễn Huy Hoàng & Phạm Hà Anh dịch.