“Gondola bi ai, số 2” – Tomas Tranströmer

Tomas Tranströmer (1931–2015) là nhà thơ người Thụy Điển. Ông được trao giải văn chương quốc tế Neustadt năm 1990 và giải Nobel văn chương năm 2011.

Gondola bi ai, số 2

I

Hai ông già, bố vợ và con rể, Liszt và Wagner, sống bên Canal Grande
cùng người phụ nữ bồn chồn đã kết hôn với vua Midas,
người biến mọi thứ mình chạm vào thành Wagner.
Cái lạnh xanh của biển đẩy mình lên qua sàn cung điện.
Wagner đã bị đánh dấu, hình ảnh Ngài Mập-lùn nổi tiếng của ông trông mệt hơn trước,
khuôn mặt ông một lá cờ trắng.
Chiếc gondola chất nặng các cuộc đời họ, hai khứ hồi và một một chiều.

II

Một cửa sổ trong cung điện bật mở và họ nhăn mặt vì luồng gió bất ngờ.
Bên ngoài trên mặt nước một chiếc gondola chở rác đi qua, được chèo bởi hai tên cướp một mái chèo.
Liszt đã viết ra mấy hợp âm nặng đến mức chúng nên được gửi
đến viện khoáng vật học ở Padua để phân tích.
Các thiên thạch!
Quá nặng để nghỉ, chúng chỉ có thể chìm và chìm qua tương lai, đến tận
năm tháng của những kẻ áo nâu.
Chiếc gondola chất nặng những tảng đá co rúm của tương lai.

III

Những lỗ nhòm ra năm 1990.

Ngày 25 tháng 3. Lo lắng về Litva.
Mơ thấy mình đến thăm một bệnh viện lớn.
Không nhân viên. Tất thảy đều là bệnh nhân.

Cũng trong giấc mơ đó một bé gái sơ sinh
nói những câu hoàn chỉnh.

IV

Cạnh con rể, một người đàn ông của thời đại, Liszt là một Ông Lớn tồi tàn.
Đó là một sự ngụy trang.
Cái sâu, thứ thử và từ chối các mặt nạ khác nhau đã chọn chiếc này cho riêng ông –
cái sâu, thứ muốn đi vào trong con người mà không để lộ mặt.

V

Abbé Liszt đã quen với việc tự mình xách va li đi qua các đống tuyết và nắng
và khi đến lúc qua đời sẽ chẳng có ai đón ông ở nhà ga.
Một làn gió ấm của cognac hảo hạng đưa ông đi giữa một commixiông.
Ông luôn có những commixiông.
Hai nghìn lá thư mỗi năm!
Cậu học trò chép phạt hàng trăm lần một từ viết sai trước khi được phép về nhà.
Chiếc gondola chất nặng sự sống, nó giản đơn và đen kịt.

VI

Quay lại năm 1990.

Mơ thấy mình lái xe hai trăm cây vô ích.
Rồi mọi thứ phóng đại. Chim sẻ to như gà
hót đến điếc tai.

Mơ thấy mình vẽ các phím đàn piano
trên bàn bếp. Tôi chơi trên đó, không tiếng động.
Hàng xóm sang nghe.

VII

Cái bàn phím đã im lặng suốt vở Parsifal (nhưng vẫn lắng nghe) cuối cùng được lên tiếng.
Thở dài… sospiri…
Lúc chơi đàn tối nay Liszt đã nhấn pê đan biển xuống
để sức mạnh xanh của biển dâng qua sàn nhà và nhập vào từng viên đá của tòa nhà.
Chào buổi tối, cái sâu tuyệt đẹp!
Chiếc gondola chất nặng sự sống, nó giản đơn và đen kịt.

VIII

Mơ thấy mình sắp vào học nhưng đến muộn.
Ai nấy trong phòng đều đeo khẩu trang trắng.
Chẳng thể biết được ai là giáo viên.

Tomas Tranströmer, “The Sad Gondola,” The Great Enigma: New Collected Poems, trans. Robin Fulton (New Directions, 2006).

Nguyễn Huy Hoàng dịch.

Ghi chú: Cuối năm 1882, đầu năm 1883, Franz Liszt đến thăm con gái ông Cosima và chồng bà, Richard Wagner, ở Venice. Wagner qua đời vài tháng sau đó. Hai bản piano phát hành dưới nhan đề “Gondola bi ai” của Liszt được sáng tác trong thời gian này.