“Bên trong ngọn núi bức ngẫu tượng ngồi im” – Osip Mandelstam

Osip Mandelstam sinh năm 1891 trong một gia đình Do Thái ở Warsaw. Năm 1911 ông cùng các nhà thơ Nikolai Gumilev và Sergey Gorodetsky lập nên trường phái thơ Acme và xuất bản tập thơ đầu năm 1913. Năm 1922 ông kết hôn với Nadezhda Khazina và chuyển đến Moskva, nơi ông kiếm sống bằng công việc phê bình và dịch thuật. Năm 1933 ông viết một bài thơ giễu nhại Stalin, dẫn đến việc bị bắt giữ và kết án đi đày trong năm sau đó. Trong làn sóng Đại thanh trừng 1936–1938, ông bị bắt lần thứ hai và bị kết án năm năm tù vì “các hoạt động phản cách mạng.” Ông qua đời ở trại trung chuyển Vtoraya Rechka gần Vladivostok vào tháng 12 năm 1938.

Bên trong ngọn núi bức ngẫu tượng ngồi im

Bên trong ngọn núi bức ngẫu tượng ngồi im
Trong những căn phòng thận trọng, vô biên và hạnh phúc,
Trên cổ ngài rỏ giọt mỡ của chiếc vòng,
Canh cho giấc ngủ, những triều dâng và triều rút.

Hồi khi còn nhỏ ngài chơi đùa cùng con công,
Người ta cho ngài ăn thức cầu vồng Ấn Độ
Và cho ngài uống sữa từ đất sét màu hồng đỏ
Và không tiếc thuốc nhuộm rệp son.

Khúc xương, đặt ngủ yên, buộc thành nút thắt,
Được nhân hóa hai đầu gối, tay, vai,
Bằng cái miệng lặng lẽ nhất ngài mỉm cười,
Suy nghĩ bằng xương và cảm nhận bằng trán
Và ngài cố nhớ lại cái từng có: hình người.

10–26 tháng 10, 1936

Osip Mandelstam, “Внутри горы бездействует кумир” (1936).

Nguyễn Huy Hoàng & Phạm Hà Anh dịch.