Nguyễn Huy Hoàng

the star is fading

Truyện ngắn: “Cái chết của Denton” – Martin Amis


martin amis.jpg

Martin Amis at his mother-in-law’s house in Manhattan, August 2017 |
Photo by Martin Adolfsson for the Guardian

Martin Amis sinh năm 1949 ở Oxford, con trai của nhà văn Kingsley Amis. Ông xuất bản cuốn tiểu thuyết đầu tay năm 1973 và giành giải Somerset Maugham năm 1974, sau đó là “bộ ba London” nổi tiếng nhất của ông, gồm Money, London Fields, và The Information, trong những năm 1980. Năm 2000 ông xuất bản Experience, cuốn tự truyện đoạt giải James Tait Black cho tác phẩm tiểu sử. Ông còn là tác giả của hai tập truyện ngắn cùng nhiều tác phẩm báo chí và phê bình, trong đó có cuốn The War Against Cliché được trao giải phê bình của Hiệp hội Phê bình Sách Quốc gia Mỹ năm 2001. Cùng Terry Pratchett ông được trao giải Thành tựu Nổi bật của giải Sách Anh Quốc năm 2010. Martin Amis tốt nghiệp Đại học Oxford và là giáo sư ngành sáng tác văn chương tại Đại học Manchester cho đến năm 2011. Ông hiện sống ở New York.

Cái chết của Denton

Đột nhiên Denton nhận ra họ sẽ có ba người, họ sẽ đến sau khi trời tối, tên cầm đầu sẽ có chìa khóa riêng, và họ sẽ bình tĩnh và thận trọng, tự tin là họ có đủ thời gian làm chuyện cần làm. Hắn biết là họ sẽ lịch sự, lễ độ, nhã nhặn—bất kể hắn có ở trong tâm trạng nào—và hắn sẽ được phép làm gì cho thoải mái; có lẽ còn được cho điếu thuốc cuối cùng. Chưa bao giờ hắn thực sự nghi ngờ chuyện hắn sẽ mến mộ cả ba lập tức, và ước gì hắn có thể là bạn họ. Hắn biết họ sẽ dùng một cái máy. Như được gợi ý bởi một hậu tri nào, Denton thường nghĩ và nghĩ một cách buồn bã về khoảnh khắc tên cầm đầu đồng ý cầm tay hắn lúc cái máy bắt đầu hoạt động. Hắn biết họ đã ở ngoài đó sẵn sàng, gặp người ta, gọi điện; và hắn biết hẳn phải rất tốn tiền cho họ.

Ban đầu, hắn có một mối quan tâm sôi nổi, thậm chí tự cho mình là quan trọng trong câu hỏi ai đã thuê những người này và cái máy. Ai buồn làm chuyện này với hắn? Có anh trai hắn, một gã tàn tạ to lớn mà Denton chưa bao giờ thích hay không thích hay cảm thấy gần gũi hay bị đe dọa: họ mới cãi nhau chuyện phân chia tài sản của bà mẹ quá cố, và Denton thật ra đã đảm bảo được vài thứ vụn vặt vô giá trị trước anh trai; nhưng đây chỉ là một lý do nữa khiến anh trai hắn không bao giờ có thể làm được điều này với hắn. Ở văn phòng có một người mà Denton có lẽ đã hủy hoại đời anh ta: đe dọa bạn anh ta trợ giúp anh ta trong một vụ trộm văn phòng thông thường, Denton báo cáo tất cả với cấp trên, nói hắn dùng trò hai mang để thử đồng nghiệp (công ty của Denton không chỉ sa thải anh ta, mà còn, theo cảnh báo nhẹ nhàng của Denton, truy tố thành công anh ta tội lừa đảo); nhưng người mà bạn có thể dễ dàng hủy hoại cuộc đời đến thế thì sẽ không có quyết tâm làm chuyện này với hắn. Rồi còn có vài người phụ nữ vẫn còn ở rìa của cuộc đời hắn, những người mà hắn đã ngược đãi hết mực hắn dám, tất cả đều có vẻ thích thú với những nỗi thất vọng, háo hức trước những nỗi tiếc nuối, cười trước những mất mát của hắn: hắn nghe nói trong số họ có một người sắp cưới một gã rất giàu, hoặc dù sao cũng đủ giàu để thuê ba gã; nhưng cô ta chưa bao giờ quan tâm hắn đến mức muốn làm chuyện này với hắn.

Nhưng, chỉ vài ngày, câu hỏi ai thuê họ đột nhiên không còn làm Denton bận tâm. Hắn không tìm được quan điểm nào vững chắc về chủ đề này; mà dù sao, tất cả đã an bài. Denton chầm chậm đi qua hai căn phòng của cái căn hộ nhỏ đã cải tạo một nửa, lơ đãng, thờ ơ, tâm trí trống rỗng như những ô cửa sổ phủ bụi và những bức tường không tranh ảnh nhìn nhức nhối. Không còn gì làm hắn bận tâm nữa. Cả ngày hắn lặng lẽ lang thang trong căn hộ, không trả tiền thuê (không trả tiền có vẻ cũng là chuyện đã được đoán trước), đến văn phòng không nhiều hơn một hai lần một tuần rồi thôi hẳn (và có vẻ cũng chẳng có ai ở đó để ý; họ tế nhị và xa xôi như những người họ hàng quen biết), và không nghĩ xem ai đã thuê ba người đàn ông và cái máy. Hắn có chút tiền, đủ để mua sữa và một số đồ ăn thiết yếu. Hồi trẻ Denton mắc chứng biếng ăn vì hắn ghét cái ý nghĩ mình sẽ trở nên già nua và to béo. Giờ thì dạ dày của hắn đã tìm lại được cái sự căng thẳng dữ dội và đa cảm ấy, và hắn thường nôn thốc tháo sau khi ăn đồ rắn.

Hắn ngồi cả ngày trong phòng khách trống trơn, nghĩ về thời thơ ấu. Với hắn có vẻ như cả đời mình hắn đã vuột mất hạnh phúc từ tấm bé, rơi vào cảnh bất an và thất vọng trong những năm sau này, khi dần dần, như thể thông qua một sự đồng thuận cao ngạo nào, mọi người không còn thích hắn và hắn cũng không còn thích người khác. Chuyện gì đã xảy ra với mình? Denton nghĩ. Thỉnh thoảng, hắn lại thấy những hình ảnh lặp đi lặp lại về mình năm sáu bảy tuổi, chạy theo xe buýt trường, cái cặp bám vào bên hông, gương mặt tươi tỉnh và vô lo—rồi đột nhiên Denton úp mặt xuống đôi bàn tay và khóc nức nở, một lúc sau đứng dậy, có lẽ pha trà, và nhìn ra những chuyện phức tạp trên quảng trường, cảm giác say và khôn ngoan. Denton cảm ơn bất cứ ai đã thuê ba người đến làm chuyện này với hắn; chưa bao giờ hắn thấy nhiều sức sống đến thế.

***

Rồi sau đó, tâm trí hắn bỏ cuộc hoàn toàn về chuyện ba gã đàn ông cùng cái máy sẽ đến, và thời thơ ấu của hắn biến mất cùng tất cả những mảnh khác trong đời. Vô danh, Denton “hợp lý hóa” các đồ dùng nhà bếp, nhập vào nhiều loại sữa bột và các loại thức ăn trẻ em, để, nếu cần, hắn có thể không bao giờ rời khỏi căn hộ nữa. Với tính ương ngạnh khô khan của thanh niên Denton quyết định thôi tắm giặt. Mỗi buổi sáng chiết ánh sáng ra khỏi cửa sổ; hắn để mặc cái lò sưởi khô, ồn ào cả ngày lẫn đêm; hai căn phòng trở nên lõng bõng và vô cảm, như những căn nhà kính bơ vơ dưới sấm hè. Một lần, trong cơn bốc đồng, Denton giật mở ô cửa sổ cứng đầu ngoài phòng khách. Bên ngoài cảm giác đầy thù hận, như thể trong không khí đầy thép. Hắn đóng cửa và trở về cái ghế bên lò sưởi, nơi hắn ngồi không một biểu hiện trên mặt cho đến giờ đi ngủ.

Ban đêm, những giấc mơ vui vẻ và tổn thương làm hắn rộn rã và tra tấn hắn. Hắn khóc trên những bãi biển đỏ tươi, sóng trồi lên trước mặt cho đến khi che khuất mặt trời. Hắn thấy các thành phố sụp đổ, các ngọn núi trôi đi, các lục địa nứt ra. Hắn dẫn một thế giới đang hấp hối vào hơi ấm thân mật của không gian. Hắn nắm những hành tinh trong tay. Denton lảo đảo trong hành lang cuối, nhìn những gương mặt thân quen, trùm đầu trong những ô cửa tối. Những cô bé với hàm răng cưa săn mồi lúc lắc trong không khí về phía hắn với tốc độ vẩn vơ bất khả. Hắn gặp mình hồi trẻ hơn trong cảnh khốn cùng và mang thức ăn đến nhưng bị một con đại bàng cắp mất. Denton thường tỉnh dậy vắt chéo trên giường, má ướt những giọt nước mắt mệt mỏi.

Bao giờ họ đến? Cái máy sẽ thế nào? Denton nghĩ về sự xuất hiện của ba người với sự tuyệt vọng nhẹ nhàng của một người tình chia cách từ lâu: cái gõ lên cửa, những điệu cười yên bình và trấn an, cái giường, lời đề nghị một điếu thuốc, bàn tay tên cầm đầu đưa ra, cái máy. Denton hình dung khoảnh khắc ấy như lúc tâm trạng thay đổi mà không đau đớn, một sự chuyển giao đơn giản từ trạng thái này sang trạng thái khác, như thức dậy hay đi ngủ hay đột nhiên nhận ra điều gì. Trên hết, hắn thích thú với ý nghĩ về cái bắt tay nhẹ nhàng ấy trong lúc cái máy bắt đầu hoạt động, một bậc thang, một cái nắm tay cuối cùng trong lúc sự sống trút ra và cái chết bắt đầu.

Cái chết của hắn sẽ thế nào? Trong tâm trí Denton thấy những cuốn sách biểu tượng, những cuốn truyện ngụ ngôn thú vật. Chẳng có gì và một tiếng ù màu tím. Lừa dối. Một sân chơi bị bỏ rơi. Những giấc mơ đầy tổn thương. Thất bại. Cảm giác người ta muốn rũ bỏ mình. Quá trình chết lặp đi lặp lại mãi mãi, “Cái chết của mình sẽ thế nào?” hắn nghĩ—và lập tức hắn biết, với sự chắc chắn bất ngờ, rằng nó cũng sẽ giống như cuộc đời hắn: khác biệt về hình thức, có lẽ, nhưng chẳng có gì mới mẻ, vẫn một lượng những điều có thể chịu đựng được như thế, vẫn thế.

Đêm muộn hôm ấy Denton mở mắt ra và họ đã ở đó. Hai người đứng ở cửa phòng ngủ, đèn chiếu từ sau lưng, tư thế nặng nề với nhiệm vụ mà họ đến làm. Đằng sau họ, cửa phòng bên, hắn nghe được tiếng người thứ ba chuẩn bị cái máy; những cái bóng lấp đầy trần nhà sơn vàng. Denton vội ngồi dậy, nửa cố vuốt thẳng đầu tóc và quần áo. “Các anh phải không?” hắn hỏi.

“Vâng,” tên cầm đầu nói, “lại chúng tôi đây.” Gã nhìn quanh căn phòng. “Và anh không phải là một tay ở bẩn đấy chứ.”

“Ồ, đừng có nói với tôi chuyện đấy,” Denton nói, “—không phải bây giờ.” Hắn cảm nhận được một làn sóng xấu hổ và thương hại cho bản thân ùa tới, thấy mình như họ thấy, một gã lang thang già trong một căn phòng bẩn, sợ chết. Denton bật khóc khi họ tiến đến—có vẻ đấy là cách duy nhất còn lại để diễn tả sự bất lực của hắn. “Gần đến rồi,” một người gọi ngọt qua cánh cửa. Rồi cả ba đã ở trên hắn. Họ kéo hắn ra khỏi giường và đẩy hắn ra phòng khách. Họ bắt đầu trói hắn bằng những cái đai da vào một cái ghế thẳng, xử lý hắn kỹ càng như cánh bác sĩ quân y với một bệnh nhân mà họ biết là sẽ khó nhằn. Tất cả đều rất nhanh. “Một điếu thôi—làm ơn,” Denton nói. “Chúng ta không có cả đêm, anh biết mà,” tay cầm đầu thì thầm. “Anh có biết mà.”

Cái máy đã sẵn sàng. Nó là cái hộp đen có một cái đèn đỏ và hai cái công tắc crôm; nó phát ra một tiếng rít dài; từ phía bên này có một cái ống sáng, màu da người, dẫn vào cái gì trông như một cái mặt nạ khí nhỏ màu hồng hay miếng đệm răng của võ sĩ quyền Anh. “Há rộng ra,” tay cầm đầu nói. Denton chống cự yếu ớt. Họ bịt mũi hắn. “Mai thôi đây sẽ là chuyện quá khứ,” tay cầm đầu nói, “kết thúc… chỉ trong… vài phút.” Gã lấy tay tách đôi môi mím chặt của Denton. Cái miếng đệm răng mềm trượt vào chụp lên răng cửa—nó như còn sống, tìm kiếm sự kìm kẹp của nó với bề mặt thịt quen thuộc. Một cú hút đột ngột, buồn nôn, từ trong ra bắt đầu trong ngực hắn, như thể mỗi tiểu thể đều đang được sắp đặt theo một chuyển động đột ngột và phối hợp. Bàn tay! Denton cứng lại. Với cơn giận vô vọng hắn cố thu hút chú ý của tên cầm đầu, trợn mắt và ép ra những âm thanh mỏng manh cuối cùng từ sâu trong họng. Trong lúc sức ép lớn lên trong ngực, hắn cúi xuống và gồng cổ tay, kéo căng những sợi đai da. Có cái gì đang cù tim hắn bằng những ngón tay khỏe và dày. Hắn đang vật lộn với vô thức trong vùng nước tối. Hắn đang chết một mình. “Được rồi,” một tên nói trong lúc cơ thể hắn dịu lại, “hắn sẵn sàng rồi.” Denton mở mắt ra lần cuối. Tên cầm đầu đang nhìn chằm chằm sát mặt hắn. Denton không còn sức; hắn cau mày buồn bã. Tên cầm đầu gần như hiểu ra ngay, cười như người cha của một đứa con đang lo lắng. “Ồ phải,” gã nói. “Đến lúc này bao giờ Denton cũng cần một bàn tay.” Denton nghe thấy tiếng cái công tắc thứ hai và cảm thấy một sợi dây dài đang được kéo ra khỏi miệng.

Tên cầm đầu nắm chặt tay hắn trong lúc sự sống trút ra, và cái chết của Denton bắt đầu.

***

Đột nhiên Denton nhận ra họ sẽ có ba người, họ sẽ đến sau khi trời tối, tên cầm đầu sẽ có chìa khóa riêng, họ sẽ bình tĩnh và thận trọng, tự tin là họ sẽ có đủ thời gian làm chuyện cần làm. Ban đầu, hắn có một mối quan tâm sôi nổi, thậm chí tự cho mình là quan trọng trong câu hỏi ai đã thuê những người này và cái máy. Nhưng, chỉ vài ngày, câu hỏi ai thuê họ đột nhiên không còn làm Denton bận tâm. Hắn ngồi cả ngày trong phòng khách trống trơn, nghĩ về thời thơ ấu. Rồi sau đó, tâm trí hắn bỏ cuộc hoàn toàn về chuyện ba gã đàn ông cùng cái máy sẽ đến, và thời thơ ấu của hắn biến mất cùng tất cả những mảnh khác trong đời. Ban đêm, những giấc mơ vui vẻ và tổn thương làm hắn rộn rã và tra tấn hắn. Bao giờ họ đến? Cái chết của hắn sẽ thế nào? Đêm muộn hôm ấy Denton mở mắt ra và họ đã ở đó. “Vâng,” tên cầm đầu nói, “lại chúng tôi đây.” “Ồ, đừng có nói với tôi chuyện đấy,” Denton nói, “—không phải bây giờ.” Cái máy đã sẵn sàng. Tên cầm đầu nắm chặt tay hắn trong lúc sự sống trút ra, và cái chết của Denton bắt đầu.

Martin Amis, “Denton’s Death,” Heavy Water and Other Stories (Jonathan Cape, 1998).

Copyright © 1976 by Martin Amis | Bản dịch © 2017 Nguyễn Huy Hoàng.

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

Information

This entry was posted on October 17, 2017 by in Truyện and tagged .

Categories

Archives

Enter your email address to follow this blog and receive notifications of new posts by email.

Join 2,651 other followers

%d bloggers like this: