Nguyễn Huy Hoàng

the star is fading

Đại bồi thẩm đoàn hoạt động ra sao?


Nguồn: “How a grand jury works,” The Economist, Dec. 7, 2014.
Nguyễn Huy Hoàng dịch.

blp

Hôm mùng 3 tháng 12, một đại bồi thẩm đoàn ở New York quyết định không truy tố viên cảnh sát da trắng đã khóa cổ và giết chết một người đàn ông da đen không mang vũ khí. Các cuộc tuần hành biểu tình nhanh chóng được tổ chức trên khắp nước Mỹ. Quyết định trên được đưa ra dựa theo phán quyết không truy tố viên cảnh sát da trắng đã giết chết Michael Brown, một thanh niên người da đen ở Ferguson, Missouri, của một đại bồi thẩm đoàn khác trước đó. Trong vụ đó, viên cảnh sát khẳng định anh ta chỉ tự phòng vệ và không có đoạn băng ghi hình nào để làm chứng. Nhưng những người ngoài cuộc đã ghi hình được cái chết của Eric Garner, người đàn ông ở New York nói trên. Động tác khóa cổ mà viên cảnh sát sử dụng đã bị Sở Cảnh sát Thành phố New York (NYPD) cấm từ năm 1993. Nhiều viên cảnh sát khác cũng có mặt ở hiện trường và không có dấu hiệu cho thấy họ có thể gặp nguy hiểm từ Garner. Tất cả những điểm này khiến quyết định không truy tố viên cảnh sát kia của đại bồi thẩm đoàn đặc biệt khó hiểu. Vậy đại bồi thẩm đoàn là gì, và nó hoạt động ra sao?

Hoa Kỳ là một trong số ít các quốc gia áp dụng chế định đại bồi thẩm đoàn. Tu chính án V yêu cầu hệ thống pháp luật liên bang áp dụng chế định đại bồi thẩm đoàn cho mọi tội có mức án tử hình và trọng tội khác. [Một số tài liệu dịch “‘infamous’ crimes” là “tội ‘xấu xa'”.] Mục đích của đại bồi thẩm đoàn là để loại trừ truy tố thiếu suy xét và đặc biệt hữu ích trong các vụ liên quan đến tội phạm có tổ chức, khủng bố, và tham nhũng. Đa số người Mỹ biết rất ít về quy trình này bởi các thủ tục tố tụng không mở cửa cho công chúng hoặc các phương tiện truyền thông. Sự bảo mật này nhằm đảm bảo quá trình điều tra không bị ảnh hưởng từ bên ngoài và các nhân chứng cởi mở hơn. Quy định ở mỗi bang một khác: khoảng một nửa số bang áp dụng chế định đại bồi thẩm đoàn. Thực tiễn cũng có thể rất khác nhau. Chẳng hạn, quy mô của đại bồi thẩm đoàn ở mỗi bang là không giống nhau: ở Missouri, nó bao gồm 12 người. Ở New York là 23.

Trong một phiên tòa thông thường, có hai luật sư (một cho mỗi bên), một thẩm phán chủ tọa, và một bồi thẩm đoàn bao gồm 12 người, họ chỉ có thể kết án sau khi không còn nghi ngờ hợp lý nào. Công việc của đại bồi thẩm đoàn dễ dàng hơn. Tất cả những gì họ quyết định là liệu có đủ chứng cứ để đưa một vụ án ra tòa xét xử hay không — họ không quyết định một người là có tội hay vô tội. Không như những phiên tòa thông thường, đại bồi thẩm đoàn không cần có thẩm phán giám sát. Thay vào đó, công tố viên sẽ đóng vai trò chủ tọa, cũng là người hướng dẫn luật pháp cho đoàn bồi thẩm. Điều đó có nghĩa là công tố viên có rất nhiều ảnh hưởng. Năm 1981, cựu Chánh án Tòa thượng thẩm New York Sol Wachtler đã phát biểu với báo New York Daily News rằng “hiện nay công tố viên có quá nhiều ảnh hưởng đối với đại bồi thẩm đoàn đến nỗi ‘hầu như’ có thể khiến họ truy tố một cái bánh mỳ thịt nguội.” Sau gần ba thập kỷ, chuyện đại bồi thẩm đoàn trả lại cáo trạng vẫn còn rất hiếm. Theo một tính toán, công tố liên bang đã đưa 162.000 vụ ra trước đại bồi thẩm đoàn liên bang trong năm 2010. Chỉ có 11 trường hợp không bị truy tố.

Cảnh sát hiếm khi bị kết tội giết người trong khi thi hành công vụ. Năm 2011, Bộ Tư pháp Hoa Kỳ chỉ ra rằng cảnh sát, những người thường xuyên phải ứng phó với nguy cơ bạo lực, giết chết khoảng một người mỗi ngày. Nhưng từ năm 2005 đến năm 2014, chỉ có 41 sĩ quan bị kết tội giết người hoặc ngộ sát do nổ súng trong khi thi hành công vụ, theo nghiên cứu của Philip Stinson đến từ Đại học Bowling Green State University. Ngay cả thế, việc băng ghi hình quay lại cảnh viên cảnh sát ra đòn khóa cổ chết người cũng không đủ để đảm bảo một bản cáo trạng dường như cũng khá gây sốc. Một giả thuyết lý giải cho việc tại sao viên cảnh sát không bị truy tố là công tố viên địa phương hợp tác làm việc chặt chẽ với cảnh sát địa phương và do đó muốn giữ quan hệ tốt với họ. Tức là đại bồi thẩm đoàn nhiều khả năng cũng sẽ tin tưởng vào cảnh sát hơn. Một số người đang kêu gọi phải có công tố viên đặc biệt cho các đại bồi thẩm đoàn trong các trường hợp chống lại cảnh sát. Một số khác lại cho rằng nên loại bỏ hoàn toàn hệ thống đại bồi thẩm đoàn.

Bản dịch © 2014 Nguyễn Huy Hoàng

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

Information

This entry was posted on January 7, 2015 by in Pháp lý and tagged .

Archives

Categories

%d bloggers like this: