Nguyễn Huy Hoàng

the star is fading

Phân biệt hợp pháp hóa và phi hình sự hóa các chất gây nghiện


20140621_blp507

Cuộc chiến với cần sa dường như đang dần lụn bại. Từ 26 tháng 2 (2015), sở hữu và trồng một lượng nhỏ cần sa ở Washington, D.C. là hợp pháp. Hai ngày trước đó, việc sở hữu cần sa ở Alaska cũng được hợp pháp hóa. 4 bang, cùng thủ đô, đang biểu quyết để hợp pháp hóa việc dùng cần sa để giải trí, và hơn 19 bang khác đã hợp pháp hóa cần sa cho mục đích y tế (thường được diễn giải theo nghĩa rộng). Uruguay cũng đã hợp pháp hóa ma túy. Nhiều nơi có cách tiếp cận khác, phi hình sự hóa nhưng không hợp pháp hóa. Hôm 25 tháng 2 Jamaica thông qua một đạo luật phi hình sự hóa việc sở hữu một lượng nhỏ cần sa. Nhiều nước khác, chủ yếu là các nước châu Âu và châu Mỹ Latin, cũng đã áp dụng biện pháp tương tự; Bồ Đào Nha còn phi hình sự hóa việc sở hữu mọi loại chất gây nghiện. Nhiều người thường sử dụng lẫn lộn “hợp pháp hóa” và “phi hình sự hóa.” Vậy chúng khác nhau ra sao?

Việc kinh doanh chất gây nghiện bất hợp pháp gây thiệt hại trên hai mặt. Thứ nhất, ma túy ít nhất cũng gây hại cho bản thân một số người sử dụng chúng, chủ yếu ở các nước giàu nhưng cũng tăng nhanh chóng ở các thị trường mới nổi (chẳng hạn, Brazil giờ là thị trường tiêu thụ crack cocaine – dạng cocaine có thể hút – lớn nhất thế giới). Thứ hai, việc buôn bán ma túy làm tăng thêm số lượng các băng nhóm tội phạm, khiến hối lộ và bạo lực lây lan từ Sydney cho đến São Paulo. Trong một thời gian dài, hầu hết mọi chính phủ đều cho rằng cách tốt nhất để giảm thiểu cả hai kiểu tác hại trên là ban hành những chế tài khắt khe đối với những ai mua và bán chất gây nghiện. Nhưng sau một vài thế kỷ triển khai mà không đạt nhiều hiệu quả, một số quốc gia đang chuyển sang những chiến thuật khác.

2015

Phi hình sự hóa không đồng nghĩa với việc mọi người có thể sử dụng chất gây nghiện mà không bị phạt. Thay vào đó, nó có nghĩa là việc sở hữu một lượng nhỏ ma túy sẽ không còn khiến người sở hữu bị phạt tù hay dính án tích. Theo luật mới của Jamaica, những ai bị phát hiện sở hữu tới 57 gam cần sa có thể bị phạt, nhưng không bị bắt giữ hay truy tố. Người nghiện ma túy ở Bồ Đào Nha có thể bị buộc tham gia các khóa cai nghiện. Những ai bị bắt quả tang đang mang theo ma túy ở Ý có thể bị tước giấy phép lái xe. Ngược lại, hợp pháp hóa, như đã được áp dụng ở Uruguay và một số bang ở Mỹ, có nghĩa là người sử dụng sẽ không phải đối mặt đối với bất kỳ hình thức chế tài nào (trừ khi, chẳng hạn, họ sử dụng nơi công cộng). Quan trọng hơn, điều đó có nghĩa là việc cung cấp chất gây nghiện – trồng, vận chuyển, và bán lẻ – cũng hợp pháp. Ở Jamaica, bán cần sa vẫn còn là tội phạm; ở Alaska, nó sẽ sớm trở thành một nghề hợp pháp, có bị đánh thuế.

Phi hình sự hóa có thể là bước hữu ích đầu tiên tiến tới một cách tiếp cận lành mạnh hơn với các chất gây nghiện. Đối mặt với một tỉ lệ giết người đáng sợ, cảnh sát Jamaica hắc chắn có nhiều việc phải làm hơn là bắt giữ người ta chỉ vì họ sử dụng ma túy. Trong mọi trường hợp, phạt tù người nghiện ma túy thường rất mất thời gian. Nhưng lỗ hổng của phi hình sự hóa là nó không ích gì cho việc phá bỏ sự độc quyền của bọn tội phạm đối với ngành công nghiệp ma túy trị giá nhiều tỉ đô la. Lượng cocaine được tiêu thụ mà không đi kèm với bất kỳ chế tài hình sự nào ở Bồ Đào Nha vẫn đến từ những băng nhóm tội phạm giết người ở Colombia. Phiên bản hợp pháp hóa của Washington, D.C. cũng gặp phải lỗ hổng tương tự: dù sở hữu ma túy đã là hợp pháp, Quốc hội vẫn không cho phép thành phố hợp pháp hóa việc mua bán chất gây nghiện. Kinh doanh ma túy ở thủ đô do đó vẫn tiếp tục là một ngành độc quyền của tội phạm. Đạo luật mới là tin tốt cho những ai chỉ sử dụng ma túy để giải trí. Nhưng trừ khi việc cung cấp chất gây nghiện cuối cùng cũng được hợp pháp hóa, nó cũng là tin tốt cho cả những tên tội phạm bán thuốc. ♦

Nguồn: The Economist.
Bản dịch © 2015 Nguyễn Huy Hoàng.

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

Information

This entry was posted on March 5, 2015 by in Pháp lý, Thời sự.

Categories

Archives

Enter your email address to follow this blog and receive notifications of new posts by email.

Join 2,568 other followers

%d bloggers like this: