Nguyễn Huy Hoàng

the star is fading

Thơ của những kẻ khờ


charles-simic

Charles Simic (1938–) là nhà thơ người Mỹ gốc Serbia. Ông được trao giải Pulitzer cho thơ năm 1990 cho tập The World Doesn’t End và giải Wallace Stevens năm 2007, và được bổ nhiệm làm Poet Laureate của Hoa Kỳ nhiệm kỳ 2007–2008. Ông từng là biên tập viên thơ của tờ The Paris Review, và là giáo sư hưu trí ngành văn học Anh tại Đại học New Hampshire.

Thơ của những kẻ khờ

Không trí tưởng tượng chủ định của chuyên gia. Không chủ đề, diễn biến, kết cấu, hay phương pháp. Trái lại, chỉ trí tưởng tượng đến từ việc không có khả năng tuân thủ.
— Henri Michaux

Tôi mơ về những vũ trụ luận, saga, và sử thi mênh mông trong kích cỡ một bài epigram.
—Italo Calvino

Làm thơ văn xuôi (prose poetry) có chút giống như bắt ruồi trong phòng tối. Con ruồi thậm chí có thể không ở đó, con ruồi ở trong đầu ta; tuy nhiên, ta vẫn va vấp các thứ trong cuộc truy bắt. Thơ văn xuôi là sự bùng nổ của ngôn ngữ sau vụ va chạm với một món đồ nội thất lớn.

Vậy, sao còn làm? Sự hấp dẫn của công việc có vẻ ngu ngốc như vậy là gì?

Trong trường hợp của tôi, cái gọi là những bài thơ văn xuôi mà tôi viết là kết quả của việc cố gắng thoát khỏi bản thân. Tự do khỏi trí tưởng tượng và bộ não của chính mình, dấn thân vào cuộc phiêu lưu với những hệ quả không thể lường trước, tiếp tục là giấc mơ lớn của tôi.

Người khác cầu Chúa; tôi cầu may rủi chỉ cho tôi lối thoát khỏi nhà tù mà tôi gọi là bản thân này.

Một bản viết vội, không định trước và cửa phòng giam mở ra đôi lúc. Chưa bao giờ tôi biết mình hoàn thành cái mình đã hoàn thành ra sao. Trong lối viết như vậy trực giác thống trị. Ta phụ thuộc vào hiểu biết văn chương của mình để thực hiện những bước đi đúng và để nhận ra sự hiện diện của một bài thơ. Với tôi, thơ văn xuôi là một sáng tạo văn chương thuần túy, đứa con quái đản của hai chiến lược không tương thích, trữ tình và tự sự. Một mặt, có mong muốn của cái trữ tình là dừng thời gian quanh một hình ảnh, mặt khác, ta muốn kể một câu chuyện nhỏ.

Mục đích, như trong một bài thơ viết theo dòng, là khơi dậy trong người đọc một ước muốn bất khả chinh phục là đọc lại cái họ vừa đọc. Nói cách khác, có thể nó trông giống văn xuôi, nhưng nó hoạt động như một bài thơ. Lần đọc thứ hai, thứ ba, và thứ 50 thậm chí còn tốt hơn. Bạn sẽ không bao giờ mệt mỏi với tôi, nó hứa. Nếu không tin những gì tôi nói, hãy đọc vài bài trong Illuminations của Rimbaud hoặc những bài thơ đẹp nhất của Russell Edson. Chúng là bất tận.

Sẽ là vô nghĩa nếu cố gắng đưa ra hướng dẫn cho cái thực sự là sản phẩm của trí tưởng tượng tự do, nhưng tôi có thể nói như sau:

Bí mật của thơ văn xuôi nằm trong tính kiệm lời và tính bất ngờ của nó. Nó phải mê hoặc, và nó cũng phải có tính nhẹ. Tôi coi tinh thần hài kịch như thần nàng thơ đích thực của nó. Cách đối đãi bông đùa và khiếm nhã với mỗi chủ đề thường là lệ thường. Để giải phóng thơ khỏi thói kiểu cách và co giật của mình, thơ văn xuôi không được quá nghiêm túc về bản thân. Không thể nào viết, không chính danh theo quan điểm của rất nhiều nhà thơ và nhà phê bình, nó phải tiếp tục là một kẻ hạ đẳng và đối tượng bị chế giễu để tồn tại.

Charles Simic, “The Poetry of Village Idiots,” in The Life of Images (HarperCollins, 2015). Đăng lần đầu trên Verse 13, no. 1 (1996): 7–8, viết cho số đặc biệt về thơ văn xuôi.

Copyright © 2015 by Charles Simic | Bản dịch © 2016 Nguyễn Huy Hoàng.

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

Information

This entry was posted on October 23, 2016 by in Thơ, Tiểu luận and tagged .

Archives

Categories

%d bloggers like this: