Nguyễn Huy Hoàng

the star is fading

Truyện ngắn: “Hành trình của Isaac” – Javier Marías


Javier-Marias.jpg

Javier Marías (1951–) là một trong những nhà văn nổi tiếng nhất người Tây Ban Nha. Ông được trao giải Rómulo Gallegos năm 1995, giải Văn học quốc tế IMPAC Dublin năm 1997, và giải Prix Formentor năm 2013. Ông cũng là dịch giả của nhiều nhà văn nói tiếng Anh. Truyện ngắn “El viaje de Isaac” được in trong tập Mientras ellas duermen (Anagrama, 1990).

Hành trình của Isaac

Anh đã dành cả đời để giải đáp một bí ẩn.

Isaac Custardoy, cha của người bạn thân nhất của anh, nhận được một lời đe dọa, một lời nguyền hay một lời tiên tri hồi trẻ. Ông sống ở La Habana, là chủ đất và quân nhân; ông thường khoe khoang về sự nghiệp và tiếng tăm sát gái của mình và không có ý định kết hôn, ít nhất là cho đến ngoài 50. Một buổi sáng, khi cưỡi ngựa qua một người ăn mày da ngăm khất thực, ông từ chối: ông đi tiếp và thúc ngựa, nhưng người ăn mày đã nắm lấy dây cương và nói: “Ngươi và con cả của ngươi và con cả của nó, cả ba sẽ chết trong khi ngươi ở xa đất nước này; ngươi sẽ không đến tuổi 50 và sẽ không được chôn cất.” Ông không mấy để tâm, khi cưỡi ngựa về nhà, ông kể chuyện trong bữa trưa rồi quên. Chuyện này xảy ra năm 1873, khi ông mới 25 tuổi.

Năm 1898, khi đã cưới vợ, có bảy người con và là trung tá, thấy thuyền trưởng Schley đang chiếm thế thượng phong và Cuba sắp rơi vào tay thế lực nước ngoài, ông không chịu được cảnh một lá cờ khác ngoài lá cờ Tây Ban Nha treo trên cảng Havana. Ông vội vã bán tháo mọi tài sản, quyết tâm rời quê hương mãi mãi, cho dù chưa từng rời hòn đảo này trước đây và mắc bệnh Ménière, đưa gia đình lên tàu đến Tây Ban Nha. Mới một tuần trôi qua, một cơn tấn công nguy hiểm của căn bệnh ấy đã chấm dứt cuộc đời ông: đang dựa vào lan can trên boong tàu, suy nghĩ và tò mò (thậm chí còn cho phép mình có chút ảo tưởng) về đất nước có cái tên ông biết rất rõ, thì đột nhiên, không nghi ngờ gì, sau khi nghe thấy những tiếng ồn khủng khiếp rồi không nghe thấy gì, dựa trên cử chỉ điên loạn thoáng qua vì đau đớn ban đầu rồi đến tình trạng lờ đờ của ông, ông đột tử. Thi thể ông được bắn xuống biển bằng một viên đại bác. Ông sắp sang tuổi 50.

***

Ở Tây Ban Nha, con trai cả của ông, cũng tên Isaac Custardoy giống ông, tiếp tục sự nghiệp quân sự mà ông đã bắt đầu ở Cuba dưới sự bảo trợ của cha mình. Có niềm tin chân thành vào sự nghiệp và không thiếu quyết tâm, anh nhanh chóng leo đến hàm đại tá và trở thành trợ lý cho đại tướng Fernández Silvestre. Anh sống ở Madrid và cảm thấy có trách nhiệm với các em mình, luôn chăm nom chúng và hiếm khi rời thủ đô. Tuy nhiên, năm 1921, anh không có lựa chọn mà phải đến Marốc cùng đồng đội và cấp trên. Trong thảm họa Annual, khi quân đội Tây Ban Nha tan rã và bị người của Abd-el-Krim đánh bại, đại tướng, Custardoy, và con trai đại tướng, những nạn nhân của cơn hỗn loạn, hoảng loạn tập thể và bối rối, bị cô lập khỏi đội quân chính, nhưng họ còn một chiếc xe tải dùng được. Silvestre từ chối rời chiến trường và Custardoy từ chối rời cấp trên; hai người thuyết phục con trai đại tướng cố gắng giữ mạng và chạy trốn bằng chiếc xe. Chỉ còn lại hai người lính trước sự tháo chạy và thi thể của họ không bao giờ được tìm thấy. Của Custardoy họ chỉ tìm được ống nhòm và thắt lưng da. Có lẽ họ đã bị đóng cọc. Isaac Custardoy mới 45. Anh chỉ có một người vợ.

***

Bạn thân nhất của Isaac Custardoy đã dành cả đời để giải đáp một bí ẩn: tại sao lời tiên tri của người ăn mày đã thành hiện thực với hai ý đầu còn ý thứ ba thì không? Người con cả không có con cả. Giả sử con nuôi thì quá tầm thường. Nếu không gì thành hiện thực… Hoặc tất cả thành hiện thực… Hai trường hợp ấy thì thật yên lòng! Anh đã dành cả đời để giải đáp một bí ẩn.

***

Khi đã già và buồn chán với việc không làm gì, anh ưa đọc Kinh Thánh. Và một hôm, khi đọc lại lần hàng ngàn, anh dừng ở đoạn viết: Abraham đã 86 tuổi khi Hagar sinh cho ngài Ishmael. Sau đó anh dừng tiếp: Abraham đã 100 tuổi khi Isaac, con trai ngài, ra đời. Và anh nghĩ sự ra đời của Isaac đã được thông báo từ lâu trước khi Ishmael, con trai của Hagar, ra đời, và Ishmael đã 13 tuổi khi Sarah sinh Isaac. Điều này khiến anh băn khoăn và nghĩ: “Isaac ở đâu trong toàn bộ khoảng thời gian ấy, từ lúc ngài được tiên đoán đến lúc ngài ra đời, từ lúc ngài được dự đoán đến lúc ngài thành hình. Chà, ngài phải ở đâu đó, vì từ lúc đó ngài đã được biết đến: không chỉ Yahweh, Abraham và Sarah cũng biết đến ngài.” Điều đó đưa anh đi xa hơn, đến vấn đề của mình; nó khiến anh nghĩ: “Cháu trai của Isaac Custardoy cũng được tiên đoán, nhưng nó không bao giờ ra đời, không sinh ra cũng không thành hình. Nhưng người ăn mày da ngăm và chính Custardoy cũng biết đến nó từ năm 1873. Từ đấy đến giờ nó ở đâu? Nó phải ở đâu đó.”

***

Anh tiếp tục suy nghĩ và dành phần đời còn lại để giải đáp bí ẩn. Và khi sắp chết, anh viết những suy nghĩ của mình lên một mảnh giấy:

“Tôi đoán mình sắp chết, tôi sẽ hoàn thành hành trình cuối cùng. Tôi sẽ trở thành cái gì? Tôi sẽ đi đâu? Tôi có đi đâu không? Tôi cảm nhận được cái chết bởi vì tôi đã sống và đã được sinh ra, bởi vì tôi vẫn sống; cái chết do đó không hoàn hảo, không bao trùm tất cả, nó không thể ngăn chặn cái gì ngoài chính nó tồn tại, nó phải chấp nhận ở đâu đó có người chờ đợi nó và nghĩ về nó. Thuộc về nó hoàn toàn chỉ có người chưa bao giờ ra đời; hơn thế nữa, chưa bao giờ được sinh ra hoặc thành hình. Người chưa thành hình là người chết nhất. Người đó không ngừng đi trên con đường lòng vòng và rối rắm nhất: con đường của khả năng. Chỉ người đó mới không bao giờ có cả quê hương lẫn nấm mồ. Người đó là Isaac Custardoy. Tôi, tuy nhiên, thì không phải.” ♦

Copyright © 1990 by Javier Marías | Bản dịch © 2016 Nguyễn Huy Hoàng.

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

Information

This entry was posted on November 4, 2016 by in Truyện ngắn and tagged .

Archives

Categories

%d bloggers like this: