“Ulysses” – Cesare Pavese

Cesare Pavese sinh năm 1908 ở Santo Stefano Belbo thuộc tỉnh Cuneo, Ý. Sau một thời gian ngắn bị giam giữ vì các hoạt động chống phát xít năm 1935, ông làm việc cho nhà xuất bản Einaudi, dịch các tác giả tiếng Anh như Melville, Joyce và Faulkner, đồng thời làm thơ và viết một loạt tiểu thuyết, trong đó có La casa in collina, La bella estate, và La luna e i falò. Ông tự sát năm 1950.

Ulysses

Đây là một ông già thoái chí, thằng con ông ra đời
quá muộn. Thỉnh thoảng họ vẫn nhìn mặt nhau,
nhưng đã có thời một cái tát là đủ. (Ông già ra ngoài,
trở lại với thằng con tay ôm khư lấy má
và không ngẩng mặt lên nữa.) Bây giờ ông già ngồi
cho đến tối, trước một cửa sổ lớn,
nhưng chẳng ai đến và đường phố vắng tanh.

Sáng nay thằng bé chạy đi và về nhà
trong đêm. Trên mặt một cái cười khẩy. Nó sẽ chẳng
nói cho ai biết nó có ăn trưa không. Có lẽ
mắt nó nặng trĩu và nó sẽ đi ngủ trong im lặng:
một đôi giày lấm bùn. Sáng nay trời xanh
sau một tháng mưa dầm.

                                                   Qua cửa sổ mát
một mùi lá đắng bay. Nhưng ông già
không nhúc nhích khỏi bóng tối, cả đêm không ngủ,
và muốn mình có thể ngủ và quên đi tất cả
như một lần trước kia, trở về sau một hành trình dài.
Có lần để giữ ấm ông đã gào thét và đánh đập.

Chẳng mấy chốc thằng bé về, không còn bị tát nữa.
Nó đã là một chàng trai trẻ và khám phá
những điều mới mỗi ngày và chẳng hé răng với ai.

Chẳng có gì trên phố mà không thể biết được
từ cửa sổ này. Nhưng nó vẫn lang thang
trên đường phố cả ngày. Nó vẫn chưa đi tìm các cô gái
và không còn chơi ngoài đất. Nó luôn luôn trở về.
Thằng bé có cách đi khỏi nhà của riêng nó
để nói cho ông già biết ông ta không làm gì được nữa.

1935

Cesare Pavese, “Ulysses,” Disaffections: Complete Poems 1930-1950, trans. Geoffrey Brock (Copper Canyon Press, 2002).

Nguyễn Huy Hoàng dịch.