Nguyễn Huy Hoàng

the star is fading

Tại sao giá dầu đang giảm?


Nguồn: “Why the oil price is falling,” The Economist explains, Dec. 8, 2014.
Nguyễn Huy Hoàng dịch.

Giá dầu đã giảm hơn 40% kể từ tháng 6, mức giá khi đó là 115 USD/thùng. Hiện nay là dưới 70 USD. Điều này xảy ra sau gần 5 năm ổn định. Tại cuộc họp hôm 28 tháng 11 tại Vienna, Tổ chức các nước xuất khẩu dầu lửa OPEC, vốn kiểm soát gần 40% thị thường thế giới, đã không đạt được sự đồng thuận trong việc kiềm chế sản xuất, dẫn đến giá dầu tụt mạnh. Các nước xuất khẩu dầu mỏ cũng bị ảnh hưởng nặng nề, chẳng hạn như Nga (đồng rúp nước này đã xuống thấp kỷ lục), Nigeria, Iran, và Venezuela. Vậy tại sao giá dầu đang giảm?

Giá dầu một phần được định đoạt qua mức cung và cầu thực tế, và một phần qua kỳ vọng. Nhu cầu năng lượng có liên quan chặt chẽ tới hoạt động kinh tế. Nó cũng ngừng lại trong mùa đông ở bán cầu Bắc, và trong mùa hè ở các nước có sử dụng điều hòa nhiệt độ. Nguồn cung cũng có thể bị ảnh hưởng bởi thời tiết (ngăn cản tàu chở dầu chất hàng) hoặc bởi rối loạn địa chính trị. Nếu nhà sản xuất nghĩ giá cả vẫn giữ ở mức cao, họ sẽ đầu tư. Tương tự, nếu giá dầu giảm, đầu tư sẽ bị hạn chế. Quyết định của OPEC sẽ định hình kỳ vọng: nếu có thể kiềm chế đáng kể nguồn cung, nó sẽ khiến giá dầu chững lại. Ả Rập Saudi sản xuất gần 10 triệu thùng dầu một ngày, chiếm 1/3 tổng sản lượng OPEC.

Có bốn điều đang ảnh hưởng tới bức tranh toàn cảnh. Thứ nhất, nhu cầu thấp bởi hoạt động kinh tế yếu kém, hiệu suất sử dụng tăng, và sự chuyển đổi ngày một tăng từ dầu sang các dạng nhiên liệu khác. Thứ hai là bất ổn ở Iraq và Lybia, hai nước sản xuất dầu lớn với tổng cộng gần 4 triệu thùng một ngày, cũng không ảnh hưởng đến sản lượng của họ. Thị trường đã lạc quan hơn với những rủi ro địa chính trị. Thứ ba, Mỹ đã trở thành nhà sản xuất dầu lửa lớn nhất thế giới. Dù không xuất khẩu dầu thô, Mỹ đã nhập khẩu ít đi nhiều, và tạo ra rất nhiều nguồn cung dự trữ. Cuối cùng, Ả Rập và các quốc gia đồng minh vùng Vịnh đã quyết định sẽ không hi sinh thị phần của họ để phục hồi giá. Họ có thể kiềm chế sản xuất đáng kể, nhưng hưởng lợi chủ yếu lại là các nước họ ghét cay ghét đắng như Iran và Nga. Ả Rập Saudi có thể chịu đựng giá dầu giảm một cách dễ dàng. Nước này có 900 tỷ USD dự trữ. Chi phí sản xuất dầu mỏ của nó cũng rất thấp (chỉ 5-6 USD/thùng).

Tác động chính của giá dầu giảm nằm trên các thành phần rủi ro và dễ bị tổn thương nhất của ngành công nghiệp dầu mỏ. Bao gồm các nhà sản xuất dầu mỏ dựa trên phương pháp fracking [khai thác dầu từ đá phiến sét bằng kỹ thuật ép vỉa thủy lực] của Mỹ, những người vay mượn rất nhiều bởi họ kỳ vọng giá dầu sẽ tiếp tục ở mức cao. Tiếp theo là các công ty dầu phương Tây với các dự án tốn kém liên quan đến việc khoan thăm dò ở các vùng nước sâu hay ở Bắc Cực, hoặc các mỏ dầu già và ngày một đắt đỏ như ở vùng Biển Bắc. Nhưng đau đớn nhất là các nước mà chế độ phải phụ thuộc vào giá dầu cao để chi trả cho các chuyến phiêu lưu nước ngoài tốn kém và các chương trình xã hội đắt đỏ. Các nước này bao gồm Nga (vốn đã phải chịu các biện pháp trừng phạt của phương Tây sau khi nó can thiệp vào Ukraine) và Iran (đang viện trợ để duy trì chế độ Assad ở Syria). Những người lạc quan cho rằng đòn đau kinh tế này có thể khiến các nước nói trên tuân thủ hơn đối với sức ép quốc tế. Những người bi quan lại lo ngại rằng khi bị dồn tới bước đường cùng, họ có thể “chó cùng rứt giậu.” ♦

Bản dịch © 2014 Nguyễn Huy Hoàng.

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

Information

This entry was posted on December 8, 2014 by in Kinh tế, Thời sự.

Categories

Archives

Enter your email address to follow this blog and receive notifications of new posts by email.

Join 2,643 other followers

%d bloggers like this: