Nguyễn Huy Hoàng

the star is fading

Đã đến lúc Mỹ nên can dự sâu hơn vào Biển Đông


south-china-sea-map

“Máy bay quân sự nước ngoài. Đây là Hải quân Trung Quốc. Các anh đang tiếp cận vùng cảnh báo quân sự của chúng tôi. Yêu cầu rời ngay lập tức.” Đó là lời cảnh báo từ phía Trung Quốc khi chiếc máy bay do thám P-8 Poseidon của Mỹ đến gần các công trình xây dựng nhân tạo trái phép của Bắc Kinh trên Biển Đông hôm 20 tháng 5, được cho là xuất phát từ trạm ra đa cảnh báo sớm trên Đá Chữ Thập, một trong những thực thể địa lý lớn nhất ở Biển Đông bị Trung Quốc chiếm đóng một cách phi pháp từ năm 1988, hiện vẫn đang tiếp tục được mở rộng nhằm mở rộng vùng ảnh hưởng của nước này.

Theo báo cáo thường niên của Lầu Năm Góc, trong năm 2014, Trung Quốc đã tiến hành cải tạo trên 5 bãi đá thuộc quyền kiểm soát của nó ở Biển Đông và đang xây dựng cơ sở hạ tầng trọng yếu trên 4 trong số những đảo nhân tạo này. Khi hoàn thành, những cơ sở này có thể bao gồm hệ thống bến cảng, thông tin liên lạc và giám sát, hỗ trợ hậu cần, và ít nhất là một đường băng. Những hình ảnh vệ tinh mới hơn cho thấy đường băng dự kiến dài 3.110 m của Trung Quốc ở Đá Chữ Thập đang được hoàn thiện, và nhiều khả năng Trung Quốc cũng đang định xây dựng một đường băng khác dài 3.300 m ở Đá Xu Bi.

Thông qua những hoạt động này, Trung Quốc có thể tiến tới thành lập một Vùng nhận dạng phòng không (ADIZ) ở Biển Đông trong tương lai, mà theo một số chuyên gia thì thời điểm thuận lợi nhất cho Trung Quốc để tuyên bố thành lập ADIZ chính thức, tương tự như điều Bắc Kinh đã thực hiện trên Biển Hoa Đông hồi tháng 11 năm 2013, là trước hoặc trong tháng 1 năm 2017. Quan trọng không kém là bằng việc cương quyết tiến hành các hoạt động cải tạo đất và xây dựng đảo nhân tạo mà theo Bắc Kinh là “hợp pháp và chính đáng,” Trung Quốc đang nỗ lực thay đổi nguyên trạng của Biển Đông, nếu không thể thách thức luật quốc tế bằng cách cải tạo xây dựng các đảo nhân tạo để cố gắng mở rộng lãnh hải và vùng đặc quyền kinh tế thì cũng có thể biến nơi này thành một vùng đệm trong vai trò là cơ sở dân sự và quân sự ổn định để tăng cường đáng kể sự hiện diện của Trung Quốc trong các vùng biển tranh chấp, nơi cũng có nhiều ngư trường phong phú và tiềm năng dầu khí không nhỏ.

Động thái của Bộ Quốc phòng Mỹ hôm 20 tháng 5 khi công bố những hình ảnh quan sát được từ máy bay do thám và đoạn băng ghi âm lời cảnh báo của Hải quân Trung Quốc có thể là một dấu hiệu cho thấy Mỹ đang cân nhắc những chiến lược cứng rắn hơn trước những hành động ngang ngược của Trung Quốc ở Biển Đông. Trước đó, một quan chức Mỹ giấu tên cũng tiết lộ về khả năng Mỹ đang cân nhắc việc gửi máy bay do thám và tàu hải quân đến khu vực 12 hải lý xung quanh các thực thể nhân tạo mà Trung Quốc đang tiến hành cải tạo. Thông tin này được đưa ra sau khi tàu tác chiến ven bờ USS Fort Worth của Mỹ đụng độ một tàu chiến của Trung Quốc trong chuyến tuần tra gần Quần đảo Trường Sa hôm 11 tháng 5.

Thông điệp của Mỹ là rõ ràng và nhất quán: Trung Quốc không có quyền đơn phương thay đổi nguyên trạng của Biển Đông, và Mỹ sẵn sàng hành động để bảo vệ tự do hàng hải, cũng như duy trì và củng cố hòa bình và ổn định trong khu vực. Thực tế cho thấy cách tiếp cận này của Mỹ không phải là mới. Mỹ từng phản đối Libya khi nước này đi ngược lại các điều ước quốc tế để tuyên bố chủ quyền trên khu vực Vịnh Sidra và thiết lập “ranh giới chết chóc” trên biển, mà đỉnh điểm là việc Mỹ bắn hạ 4 máy bay của Libya trong các Sự kiện Vịnh Sidra năm 1981 và 1989. Mỹ cũng từng kéo quân đến Vịnh Ba Tư để phản đối những hành động cướp bóc tàu quốc tế của Iran trong những năm 1980.

Việc Mỹ can dự sâu hơn vào Biển Đông không những giúp kiềm chế chính sách hung hăng của Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình, tuy có thể không thể ngăn cản Trung Quốc tiếp tục bồi đắp và triển khai cơ sở hạ tầng, trước hết là dân sự, trên các đảo nhân tạo mà nó xây dựng trái phép, mà còn giúp củng cố niềm tin của các nước đồng minh của Mỹ trong khu vực với lời hứa về vị thế của Mỹ trong vai trò là người đảm bảo an ninh và hòa bình trong một khu vực mà Trung Quốc đang thể hiện rõ rằng nó muốn trở thành người thống trị. Bảo vệ an ninh và tự do hàng hải và thương quyền vận tải hàng không trong khu vực Biển Đông trước mối đe dọa của Trung Quốc cũng sẽ giúp Mỹ đảm bảo được điều tương tự trên quy mô toàn cầu.

Cần khẳng định động thái đưa máy bay do thám và tàu chiến của Mỹ vào vùng tranh chấp trên Biển Đông không mang mục đích gây căng thẳng quân sự và bất ổn trong khu vực, mà chỉ đơn thuần là phản đối và kiềm tỏa hành động quân sự hóa của Trung Quốc trên các đảo nhân tạo trái phép. Chắc chắn Trung Quốc sẽ tìm cách tuyên bố ngược lại để biện minh cho các hành động phi lý của mình trong các cuộc họp của nhóm công tác chung ASEAN-Trung Quốc về vấn đề thực hiện Tuyên bố về ứng xử các bên ở Biển Đông (DoC) trong thời gian tới và trong Hội nghị Thượng đỉnh An ninh châu Á diễn ra ở Shangri-La cuối tháng này.

Dĩ nhiên, Trung Quốc chưa bao giờ là dễ đối phó, ngay cả khi nó không có ý định trực tiếp đối đầu với Mỹ. Việc Mỹ đưa bất cứ máy bay quân sự hay tàu chiến nào vào khu vực 12 hải lý xung quanh các đảo nhân tạo của Trung Quốc sẽ bị coi là cố ý xâm phạm chủ quyền. Dù một cuộc xung đột quân sự ít có khả năng xảy ra do Bắc Kinh chưa có ưu thế quân sự trong tình hình hiện nay ở Biển Đông, điều đó cũng sẽ gây ra một cuộc đối đầu ngoại giao giữa hai nước, và khi đó sẽ không bên nào được lợi.

Nói như thế không có nghĩa là Mỹ nên lùi bước trước nguy cơ vướng sâu hơn vào các tranh chấp trên Biển Đông. Mỹ cũng không thể và không nên đơn phương đối đầu với những yêu sách của Trung Quốc, mà cần sự phối hợp và hỗ trợ của các quốc gia khác có tuyên bố chủ quyền trong khu vực. Tăng cường hợp tác quân sự có thể là bước đi tốt trong chính sách của Washington, việc Mỹ dỡ bỏ một phần lệnh cấm vận vũ khí cho Việt Nam là một ví dụ. Hợp tác hàng hải mà trước hết là các hoạt động tuần tra chung trên biển như một gợi ý của Phó Đô đốc Robert Thomas, chỉ huy Hạm đội Thái Bình Dương, trong một cuộc họp với lãnh đạo hải quân các nước ASEAN diễn ra gần đây cũng sẽ giúp Mỹ chuẩn bị tốt hơn trong việc đối phó với những biến chuyển bất ổn ở Biển Đông trong thời gian tiếp theo.

Đã đến lúc Mỹ nên can dự sâu hơn vào Biển Đông, đặc biệt là khi Trung Quốc đang gấp rút tiến hành các hoạt động xây dựng đảo nhân tạo và quân sự hóa các vùng biển tranh chấp. Dù tình hình chưa bi quan đến mức nguy cơ chiến tranh có thể đến bất cứ lúc nào, nhưng trước một Trung Quốc bất ổn và sẵn sàng sử dụng mọi thủ đoạn để đạt được mục đích, tất cả phải chuẩn bị chấp nhận rủi ro khi nó tới.

Một bản của bài viết này đã được đăng trên VietNamNet dưới nhan đề Máy bay Mỹ tới sát đảo cải tạo: Nguy cơ đối đầu?

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

Information

This entry was posted on May 22, 2015 by in Chính trị, Thời sự.

Categories

Archives

Enter your email address to follow this blog and receive notifications of new posts by email.

Join 2,568 other followers

%d bloggers like this: