Nguyễn Huy Hoàng

the star is fading

“Graves ở Deià” – Jorge Luis Borges

Jorge Luis Borges (1899–1986) là một nhà văn và nhà thơ người Argentina, một nhân vật chủ chốt trong nền văn chương tiếng Tây Ban Nha với những tác phẩm đã trở thành điển phạm của châu Mỹ Latin trong thế kỷ XX. Sách của ông bắt đầu được dịch và xuất bản rộng rãi ở Mỹ và châu Âu sau khi ông được trao giải Prix International cùng Samuel Beckett năm 1961. Danh tiếng quốc tế của ông cũng được củng cố bởi các giải de Cervantes năm 1969 và giải Jerusalem năm 1971, bên cạnh sự bùng nổ của các nhà văn Mỹ Latin thuộc thế hệ sau trong những năm 1960 và 1970.

Graves ở Deià

Khi tôi viết những dòng này, có lẽ khi bạn đọc những dòng này, Robert Graves, ở ngoài thời gian và những con số của thời gian, đang chết ở Mallorca. Chết và không đau đớn, bởi đau đớn là đấu tranh. Không có gì xa sự đấu tranh và gần cực lạc hơn ông già bất động, ngồi giữa vợ, các con, các cháu, người trẻ nhất quỳ gối và một số khách hành hương từ nhiều nơi trên thế giới. (Tôi tin trong đó có một người Ba Tư.) Thân xác cao lớn vẫn cứ làm nhiệm vụ của nó, dẫu nó không nhìn thấy, không nghe thấy và không nói lời nào; linh hồn ông đơn độc. Tôi nghĩ ông không thể nhận ra chúng tôi, nhưng khi tôi nói tạm biệt, ông bắt tay tôi và hôn lên bàn tay của María Kodama. Ở cổng vườn vợ ông bảo: “You must come back! This is Heaven!” Đó là năm 1981. Chúng tôi quay lại năm 1982. Người phụ nữ bón cho ông ăn bằng thìa và mọi người đều rất buồn và chờ đợi cái kết. Tôi biết những ngày tháng ấy đối với ông chỉ là một khoảnh khắc vĩnh cửu duy nhất.

Độc giả sẽ không thể quên Nữ thần trắng; tôi sẽ nhớ lại ở đây cốt truyện một bài thơ của ông.

Alexander không chết ở Babylon ở tuổi 32. Sau một trận chiến, ông bị lạc và tìm đường nhiều đêm qua rừng. Rốt cuộc ông cũng nhìn thấy đống lửa của một trại lính. Những người mắt xếch, da vàng đón ông, cứu ông, và cuối cùng tuyển ông vào đội quân của họ. Trung thành với số phận người lính, ông phục vụ trong các chiến dịch dài ngày qua những hoang mạc của một vùng địa lý mà ông không biết. Một hôm người ta trả lương cho lính. Ông nhận ra khuôn mặt trên một đồng bạc và tự nói với mình: Đây là huy chương ta đã đúc để kỷ niệm chiến thắng Arbela khi còn là Alexander xứ Macedonia.

Ngụ ngôn này xứng đáng là rất xa xưa.

Jorge Luis Borges, “Graves en Deyá,” Atlas (Editorial Sudamericana, 1984).

Copyright © 1984 by Jorge Luis Borges | Nguyễn Huy Hoàng dịch.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s

Information

This entry was posted on February 4, 2022 by in Truyện and tagged .

Categories

Archives

Enter your email address to follow this blog and receive notifications of new posts by email.

%d bloggers like this: