Nguyễn Huy Hoàng

the star is fading

“Đời tư của một nhà văn” – Roberto Bolaño


Roberto Bolaño.jpg

Roberto Bolaño (1953-2003) là nhà văn và nhà thơ người Chilê. Tiểu luận “Un narrador en la intimidad” được đăng lần đầu trên Clarín (Argentine, số 25 tháng 3, 2001) và được in trong Bolaño, Entre paréntesis: ensayos, artículos y discursos (1998-2003) (Barcelona: Anagrama, 2004).

Đời tư của một nhà văn

Căn bếp văn học của tôi thường là một căn phòng trống nơi thậm chí không có cả cửa sổ. Dĩ nhiên, tôi muốn có thứ gì đó, một chiếc đèn, vài cuốn sách, một mùi can đảm nhè nhẹ, nhưng sự thật là chẳng có gì cả.

Đôi lúc, tuy nhiên, khi tôi là nạn nhân của những cơn lạc quan không thể kìm nén (thứ, bên cạnh đó, dẫn đến những trận dị ứng kinh khủng), căn bếp văn học của tôi biến thành một lâu đài trung cổ (có bếp) hoặc một căn hộ ở New York (có bếp và khung cảnh đặc biệt) hoặc một túp lều ở chân núi (không có bếp, nhưng có lửa). Rơi vào những hoàn cảnh ấy tôi thường làm những gì người ta làm: mất thăng bằng và nghĩ mình bất tử. Tôi không nói bất tử theo nghĩa văn học, bởi chỉ kẻ ngu mới tin điều đó, mà bất tử theo nghĩa đen, như lũ chó và trẻ con và những công dân tốt chưa đổ bệnh. May là, hoặc không may là, cơn lạc quan nào cũng có khởi đầu và kết thúc. Nếu không có kết thúc, cơn lạc quan sẽ trở thành một nghề nghiệp chính trị. Hoặc một thông điệp tôn giáo. Và từ đó đến chôn sách (tôi không muốn nói “đốt” vì như thế sẽ là cường điệu) chỉ cần một bước. Sự thật là, ít nhất là trong trường hợp của tôi, khi cơn lạc quan kết thúc căn bếp văn học cũng biến mất, tan vào hư không, và chỉ còn lại tôi đang dưỡng bệnh và một mùi nồi niêu bẩn thỉu, đĩa vét nham nhở, nước xốt đã hỏng thoáng qua.

Căn bếp văn học, đôi lúc tôi tự nhủ, là một vấn đề thị hiếu, tức là một lĩnh vực nơi ký ức và luân lý (hay đạo đức, nếu tôi có thể sử dụng từ này) chơi một trò mà tôi không biết luật. Tài năng và sự xuất sắc theo dõi, bị cuốn vào trò chơi, nhưng không tham gia. Sự táo bạo và can đảm có tham gia, nhưng chỉ trong những thời điểm cụ thể, tức là không tham gia thường xuyên. Khổ đau tham gia, nỗi đau tham gia, cái chết tham gia, nhưng với điều kiện là chơi một cách đùa cợt. Giống như một cử chỉ lịch sự không thể né tránh.

Quan trọng hơn nhiều so với căn bếp văn học là thư viện văn học (xin thứ lỗi cho sự rườm rà). Thư viện thì thoải mái hơn nhiều so với căn bếp. Thư viện giống nhà thờ trong khi căn bếp ngày càng giống nhà xác. Đọc, Gil de Biedma nói, thì tự nhiên hơn viết. Tôi sẽ nói thêm, bất chấp sự rườm rà, là nó cũng lành mạnh hơn, bất kể các bác sĩ nhãn khoa nói gì. Trên thực tế, văn học là một cuộc đấu tranh lâu dài từ rườm rà đến rườm rà, cho đến sự rườm rà cuối cùng.

Nếu phải chọn một căn bếp văn học để ở trong một tuần, tôi sẽ chọn căn bếp của một nhà văn nữ, miễn là nhà văn đó không phải người Chilê. Tôi sẽ sống rất thoải mái trong căn bếp của Silvina Ocampo, của Alejandra Pizarnik, của tiểu thuyết gia và nhà thơ người Mexico Carmen Boullosa, của Simone de Beauvoir. Bên cạnh những lý do khác, chúng là những căn bếp sạch hơn.

Một số đêm tôi mơ thấy căn bếp văn học của mình. Rất lớn, khoảng ba sân vận động bóng đá, mái vòm và có những chiếc bàn dài vô tận túm tụm mọi sinh vật trên trái đất, tuyệt chủng và sẽ sớm tuyệt chủng, được chiếu sáng không đều, một số nơi bằng đèn pha phòng không và những nơi khác bằng đuốc, và dĩ nhiên có những vùng không thiếu bóng tối nơi chỉ thấy được những chiếc bóng mong mỏi hay đe dọa, và những màn hình lớn, trên đó có thể thấy, qua khóe mắt, những bộ phim câm hay trình chiếu ảnh, và trong những giấc mơ hay ác mộng, tôi dạo quanh căn bếp văn học của mình và thỉnh thoảng nhóm lò và ốp trứng, có lúc còn làm một lát bánh mỳ nướng. Rồi tôi tỉnh giấc với cảm giác mệt mỏi rã rời.

Tôi không biết phải làm gì trong một căn bếp văn học, nhưng tôi biết không được làm gì. Đừng đạo văn. Kẻ đạo văn đáng bị treo cổ trên quảng trường công cộng. [Jonathan] Swift nói thế, và Swift, như chúng ta đều biết, lý lẽ hơn một vị thánh.

Vậy là điểm này rất rõ ràng: Đừng đạo văn, trừ khi muốn bị treo trên quảng trường công cộng. Mặc dù những kẻ đạo văn ngày nay không bị treo cổ. Trái lại, chúng nhận được học bổng, giải thưởng, công việc văn phòng, và, trong trường hợp may mắn nhất, chúng trở thành những best-seller và những lãnh tụ ý kiến. Một cụm từ kỳ dị và xấu xí: lãnh tụ ý kiến [líder de opinión]. Tôi đoán nó nghĩa là kẻ chăn cừu, hay lãnh đạo tinh thần của đám nô lệ, hay thi sĩ quốc gia, hay quốc phụ hoặc quốc mẫu, hay gã dượng của đất nước.

Trong căn bếp văn học lý tưởng của tôi có một chiến binh sinh sống, kẻ mà một số giọng nói (những giọng nói không xác không bóng) gọi là nhà văn. Chiến binh ấy luôn chiến đấu. Anh ta biết rằng cuối cùng, dù anh ta có làm gì, anh ta cũng sẽ bị đánh bại. Nhưng anh ta vẫn đi trong căn bếp văn học ấy, được xây bằng xi măng, và đối diện với những đối thủ của mình mà không ban phát hay cầu xin ân huệ. ♦

Copyright © 2001 by Roberto Bolaño | Bản dịch © 2016 Nguyễn Huy Hoàng.

Advertisements

One comment on ““Đời tư của một nhà văn” – Roberto Bolaño

  1. phamthithuyquynh
    August 24, 2016

    Reblogged this on Hiên Đà Giang – Phạm Thị Thúy Quỳnh and commented:

    “Đừng đạo văn, trừ khi muốn bị treo trên quảng trường công cộng. Mặc dù những kẻ đạo văn ngày nay không bị treo cổ. Trái lại, chúng nhận được học bổng, giải thưởng, công việc văn phòng, và, trong trường hợp may mắn nhất, chúng trở thành những best-seller và những lãnh tụ ý kiến. Một cụm từ kỳ dị và xấu xí: lãnh tụ ý kiến [líder de opinión]. Tôi đoán nó nghĩa là kẻ chăn cừu, hay lãnh đạo tinh thần của đám nô lệ, hay thi sĩ quốc gia, hay quốc phụ hoặc quốc mẫu, hay gã dượng của đất nước.”

    Like

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

Information

This entry was posted on August 24, 2016 by in Tiểu luận and tagged .

Categories

Archives

Enter your email address to follow this blog and receive notifications of new posts by email.

Join 2,572 other followers

%d bloggers like this: