Nguyễn Huy Hoàng

the star is fading

Truyện ngắn: “Con chó” – J. M. Coetzee


the dog.jpg

Photograph by Thomas Prior

J. M. Coetzee sinh năm 1940 ở Cape Town. Ông tốt nghiệp đại học ngành toán ở quê nhà và làm việc ở Anh một thời gian trước khi sang Mỹ, nơi ông lấy bằng tiến sĩ ngành văn học Anh tại Đại học Texas ở Austin năm 1968. Xuất bản cuốn tiểu thuyết đầu tay năm 1974, ông được trao hai giải Man Booker vào các năm 1983 và 1999, giải Jerusalem năm 1987, và giải Nobel văn chương năm 2003. Ông định cư ở Adelaide từ năm 2002 và trở thành công dân Úc năm 2006.

Con chó

Tấm biển trên cánh cổng đề “Chien méchant,” và con chó nhất định là méchant. Mỗi lần cô đi qua nó lại xồ mình lên cổng, tru lên với mong muốn tóm được cô và xé cô thành từng mảnh. Nó là một con chó lớn, một con chó dữ, thuộc dạng chó chăn cừu Đức hay Rottweiler gì đó (cô không biết mấy về các giống chó). Từ đôi mắt vàng của nó cô cảm nhận được sự thù hằn thuộc dạng thuần túy nhất đang chiếu lên mình.

Sau đó, khi ngôi nhà có con chien méchant đã ở đằng sau, cô ngẫm lại sự thù hằn ấy. Cô biết đó không phải là chuyện cá nhân: bất cứ ai đến gần cánh cổng, bất cứ ai đi bộ hay đạp xe qua, đều sẽ nhận được nó. Nhưng sự thù hằn ấy cảm giác sâu sắc thế nào? Nó có như một dòng điện, bật lên khi đối tượng lọt vào tầm mắt và tắt đi khi đối tượng rút lui vào góc quanh? Những cơn co giật thù hằn sẽ tiếp tục xốc con chó khi nó chỉ còn một mình, hay là cơn cuồng nộ bỗng dưng dịu xuống, và nó trở lại trạng thái yên ổn?

Cô đạp xe qua ngôi nhà ấy hai lần mỗi ngày trong tuần, một lần trên đường đến bệnh viện nơi cô làm việc, một lần sau khi tan ca. Chuyện đi lại của cô đã quá quen nên con chó biết phải chờ cô khi nào: trước cả khi cô đi vào tầm mắt của nó ở cổng, hừng hực vì rạo rực. Vì căn nhà nằm trên dốc nên buổi sáng, lên dốc, cô đi qua chậm; buổi chiều, ơn trời, cô có thể đạp qua nhanh.

Có thể cô không biết gì về các giống chó, nhưng cô hiểu rõ sự thỏa mãn mà con chó có được từ những lần gặp mình. Đó là sự thỏa mãn vì thống trị được cô, sự thỏa mãn vì được người ta sợ.

Nó là chó đực, không tỉa lông theo như cô thấy. Nó có biết cô là phụ nữ, trong mắt nó con người có nhất định phải thuộc về một trong hai giới tính, tương ứng với hai giới tính của loài chó, và do đó nó có cảm thấy hai kiểu thỏa mãn cùng lúc—sự thỏa mãn của một con thú thống trị một con thú khác, sự thỏa mãn của một con đực thống trị một con cái—hay không thì cô không biết.

Làm sao con chó biết, bất chấp vẻ ngoài thờ ơ, rằng cô sợ nó? Câu trả lời: vì cô toát ra mùi của sự sợ hãi, vì cô không giấu được nó. Mỗi lần con chó xông về phía cô, một cơn ớn lạnh chạy dọc sống lưng cô và một nhịp mùi thoát khỏi da, một cái mùi mà con chó lập tức nhận ra. Nó đưa con chó vào những cơn cực phẫn, cái luồng sợ hãi phát ra từ sinh vật bên kia cánh cổng này.

Cô sợ nó, và nó biết thế. Hai lần một ngày nó có thể mong chờ điều đó: sinh vật này đi qua, trong nỗi sợ nó, toát ra mùi của sự sợ hãi như một cô gái điếm toát ra mùi của tình dục.

Cô đã đọc Augustine. Augustine nói rằng bằng chứng rõ ràng nhất cho thấy chúng ta là những sinh vật sa ngã nằm ở thực tế là chúng ta không kiểm soát được chuyển động của cơ thể mình. Cụ thể, đàn ông không thể kiểm soát những cử động ở bộ phận đàn ông của mình. Nó hành xử như thể có một ý chí riêng; có lẽ thậm chí còn hành xử như bị chiếm hữu bởi một ý chí bên ngoài.

Cô nghĩ về Augustine khi đến chân con dốc có ngôi nhà, ngôi nhà có con chó. Cô có kiểm soát được mình lần này không? Cô có sức mạnh ý chí cần thiết để cứu mình khỏi toát ra cái mùi sợ hãi đầy ô nhục này không? Và mỗi lần nghe thấy tiếng gầm sâu trong cổ họng con chó, tiếng gầm thịnh nộ mà cũng có thể là tiếng gầm ham muốn, mỗi lần cảm thấy người con chó xô vào cổng, cô nhận được câu trả lời: Không phải hôm nay.

*

Con chien méchant bị nhốt trong một mảnh vườn chẳng có gì mọc ngoài cỏ dại. Một hôm cô xuống xe, dựng nó vào tường nhà, gõ cửa, đợi và đợi, trong khi cách cô vài mét con chó lùi lại rồi lao vào hàng rào. Mới tám giờ sáng, không phải giờ người ta thường đến gõ cửa nhà người khác. Nhưng cuối cùng cánh cửa cũng hé. Trong ánh sáng mờ cô nhìn ra một gương mặt, gương mặt của một người đàn bà lớn tuổi với những nét gầy hốc hác và mái tóc bạc thưa. “Cháu chào cô,” cô nói bằng thứ tiếng Pháp không tệ của mình. “Cháu có thể nói chuyện với cô một lúc không?”

Cửa mở rộng hơn. Cô bước vào, một căn phòng đồ đạc thưa thớt nơi lúc này một người đàn ông già mặc cardigan đỏ đang ngồi ở bàn với một cái bát trước mặt. Cô chào ông; ông gật đầu nhưng không đứng dậy.

“Cháu xin lỗi phải làm phiền cô chú sớm thế này,” cô nói. “Cháu đạp xe qua nhà mình hai lần mỗi ngày, và lần nào—chắc cô chú cũng nghe thấy—con chó cũng muốn chào hỏi cháu.”

Tất cả im lặng.

“Chuyện diễn ra đến nay đã vài tháng. Cháu tự hỏi có phải đã đến lúc cần có sự thay đổi. Không biết cô chú có thể chuẩn bị giới thiệu cháu với con chó nhà mình, để nó có thể quen cháu, để cho nó thấy cháu không phải là kẻ thù, cháu không có ý định gì xấu?”

Đôi vợ chồng nhìn nhau. Không khí trong phòng lặng yên, như thể cửa sổ chưa mở nhiều năm.

“Nó là con chó ngoan,” người đàn bà nói. “Un chien de garde,” một con chó canh.

Qua đó cô hiểu sẽ không có chuyện giới thiệu, không có chuyện làm quen với con chien de garde, rằng coi cô như kẻ thù thì tiện hơn với người đàn bà này nên cô sẽ tiếp tục làm kẻ thù.

“Mỗi lần cháu đi qua nhà cô chú, con chó lại đâm ra dữ dằn,” cô nói. “Cháu không nghi ngờ gì chuyện nó thấy ghét cháu là trách nhiệm của nó, nhưng mức độ thù hằn của nó với cháu làm cháu thấy sốc, sốc và sợ. Mỗi lần đi qua nhà mình là một trải nghiệm nhục nhã đối với cháu. Sợ đến thế thì thật nhục nhã. Không sao cưỡng lại được. Không sao chấm dứt được nỗi sợ.”

Đôi vợ chồng nhìn cô lạnh tanh.

“Đây là đường công,” cô nói. “Cháu có quyền, trên đường công, quyền không phải sợ hãi, quyền không bị làm nhục. Cô chú là người có khả năng khắc phục chuyện này.”

“Đây là đường nhà tôi,” người đàn bà nói. “Chúng tôi không mời cô vào đây. Cô có thể đi đường khác.”

Người đàn ông cất tiếng lần đầu. “Cô là ai? Cô có quyền gì mà vào đây bảo chúng tôi phải đối xử thế nào?”

Cô dợm đáp lại, nhưng ông ta không quan tâm. “Đi,” ông ta nói. “Đi, đi, đi!”

Cổ tay chiếc cardigan ông ta mặc đang xổ ra; khi ông xua tay đuổi cô đi nó quét vào bát cà phê. Cô định chỉ cho ông, nhưng rồi lại thôi. Không một lời, cô rút lui; cánh cửa đóng lại sau lưng cô.

Con chó lao vào hàng rào. Một ngày, con chó nói, hàng rào này sẽ sập. Một ngày, con chó nói, tao sẽ xé mày thành từng mảnh.

Bình tĩnh hết mức có thể, dù đang run rẩy, dù có thể cảm thấy những đợt sóng sợ hãi đập từ người mình vào không khí, cô đối mặt với con chó và nói, bằng những từ ngữ của con người. “Chết mẹ mày đi!” cô nói. Rồi cô trèo lên xe và bắt đầu đạp lên dốc.

J. M. Coetzee, “The Dog,” The New Yorker (December 4, 2017 Issue).

Copyright © 2017 by J. M. Coetzee | Bản dịch © 2017 Nguyễn Huy Hoàng.

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

Information

This entry was posted on November 27, 2017 by in Truyện and tagged .

Categories

Archives

Enter your email address to follow this blog and receive notifications of new posts by email.

Join 2,651 other followers

%d bloggers like this: