Nguyễn Huy Hoàng

the star is fading

Truyện ngắn: “Mở ra” – Saadat Hasan Manto

manto.jpg

Saadat Hasan Manto (1912–1955) được đánh giá là một trong những nhà văn xuất sắc nhất của Nam Á trong thế kỷ 20, và cũng là một nhà văn viết bằng tiếng Urdu gây tranh cãi với nhiều tác phẩm thể hiện những hiện thực khắc nghiệt là hệ quả của cuộc chia cắt Ấn Độ năm 1947.

Cho thấy bằng cách nào những kẻ yếu thế trong xã hội—bất kể họ là ai, người Pakistan hay người Ấn Độ, theo tôn giáo nào, phe phái nào—có thể trở thành nạn nhân của bạo lực từ không chỉ phía này hay phía khác, “Khol Do” (1948) là một truyện ngắn điển hình như vậy.

Mở ra

Chuyến tàu đặc biệt rời Amritsar lúc hai giờ chiều, tám tiếng sau thì đến Mughalpura. Nhiều người bị giết trên đường, bị thương còn nhiều hơn và mất tích thì không đếm xuể.

Mười giờ sáng. Lão Sirajuddin hé mắt trên sàn đất lạnh, thấy tiếng la hét của cả đàn ông lẫn đàn bà và trẻ con lại càng thêm bối rối. Lão nhìn chăm chăm lên bầu trời xám đục. Xung quanh náo loạn như thế mà trông lão cứ như không nghe thấy gì. Nhìn thì người ta cứ tưởng lão già này còn đang trầm ngâm điều gì, nhưng không phải thế: đầu óc lão hoàn toàn rối bời, cứ như thể lão đang trôi lơ lửng trên không.

Một tia nắng chói bỗng rọi vào mắt làm lão choàng tỉnh. Những hình ảnh dồn dập ùa về. Cướp bóc, hỏa hoạn, tháo chạy, nhà ga, tiếng súng, đêm đen, Sakina. Lão chồm dậy và bắt đầu lùng sục giữa biển người xung quanh.

Lão lê lết khắp trại suốt ba giờ đồng hồ, gọi tên con bé, “Sakina, Sakina,” mà không thấy nó đâu.

Mọi người xung quanh ai cũng nháo nhào lên, người tìm con trai, người thì tìm mẹ, người thì tìm vợ, người tìm con gái. Cuối cùng Sirajuddin bỏ cuộc, ngồi thụp xuống một chỗ, cố vắt óc nhớ xem mình để lạc con gái ở đâu. Nhưng rồi nó cứ hiện về—hình ảnh thi thể người vợ, bụng bị rạch toang—ám ảnh lão không thôi.

Mẹ Sakina đã chết. Bà đã trút hơi thở cuối cùng ngay trước mắt Sirajuddin. Nhưng Sakina đâu rồi? Trước lúc chết mẹ con bé còn giục, “Cứ mặc kệ tôi. Ông đem con chạy đi!”

Sakina ở sát lão, cả hai đều chạy chân trần. Cái dupatta của Sakina bị rơi, lão dừng lại nhặt nhưng con bé hét, “Ba ơi, kệ đi,” rồi lão vẫn cố. Lão bất giác nhìn xuống chỗ túi áo cộm lên. Lão thò tay vào kéo ra một mảnh vải. Đúng là khăn của nó, nhưng con bé đâu rồi?

Lão cố lắm mà chẳng nhớ ra gì nữa. Lão có đưa được nó đến nhà ga không? Nó có lên tàu với lão không? Lão bất tỉnh lúc quân nổi loạn chặn tàu? Chúng đã đem con bé đi chăng?

Toàn là những câu hỏi không có câu trả lời. Lão cần được an ủi, nhưng xung quanh ai mà chẳng vậy. Lão muốn khóc lắm mà con mắt cứ ráo hoảnh. Nước mắt cạn đi đâu ai biết?

Sáu ngày sau, khi đã bình tĩnh lại, lão gặp được tám thanh niên. Họ có xe tải và súng, nói là sẽ giúp lão. Lão luôn miệng chúc phúc cho họ và tả con gái mình: “Nó trắng trẻo xinh xắn lắm. Giống mẹ nó chứ không giống tôi. Con bé độ mười bảy. Mắt to, tóc đen, có một nốt ruồi duyên trên má phải. Tôi chỉ có mình nó thôi. Xin hãy đi tìm nó. Thượng đế phù hộ cho các cậu.”

Tám cậu thanh niên tình nguyện trẻ trấn an lão Sirajuddin một cách đầy tự tin là nếu con gái lão còn sống thì chỉ vài ngày nữa thôi là hai người sẽ được đoàn tụ.

Họ không quản công sức, liều mạng về Amritsar và cứu được rất nhiều người, đàn ông cũng như đàn bà và trẻ em về nơi an toàn, nhưng mười ngày rồi mà vẫn chưa tìm thấy Sakina.

Một hôm đang trên đường quay lại Amritsar để thực hiện nhiệm vụ thì họ tìm thấy một cô gái bên vệ đường, gần Cherat. Cô bé giật mình trước tiếng xe tải và bắt đầu chạy. Nhóm tình nguyện tắt máy chạy đuổi theo cô, đến một cánh đồng thì bắt kịp. Cô bé rất đẹp, trên má phải có một nốt ruồi duyên. Một cậu cất tiếng hỏi, “Em là Sakina?”

Mặt cô bé tái nhợt. Cô không trả lời. Chỉ khi đám thanh niên nhẹ nhàng trấn an cô cô mới bớt sợ, và nhận mình là Sakina, con gái lão Sirajuddin.

Họ làm mọi cách cho cô thấy yên tâm, đỡ cô lên xe rồi cho cô đồ ăn và sữa. Một người còn cởi áo khoác ra đưa cho cô vì không có chiếc dupatta, cô bé rất xấu hổ và loay hoay che ngực.

Nhiều ngày trôi qua, Sirajuddin vẫn chưa biết tin gì về Sakina. Ngày nào lão cũng lang thang khắp trại này đến trại khác tìm con bé, đến đêm lại cầu nguyện cho đám thanh niên tìm được nó. Lão vẫn nhớ họ nói nếu con bé còn sống thì chỉ vài ngày nữa thôi là hai người sẽ được đoàn tụ.

Rồi một hôm lão nhìn thấy họ trên xe tải, chuẩn bị lên đường. Lão hấp tấp chạy lại, gọi với theo trong lúc xe bắt đầu nổ máy, “Các cậu ơi, các cậu tìm được con Sakina nhà tôi chưa?”

“Sắp rồi, sắp rồi,” tất cả đồng thanh rồi lái xe đi.

Lão lại cầu nguyện cho họ, lòng vơi đi chút.

Tối hôm ấy gần chỗ lão Sirajuddin ngồi bỗng có tiếng xì xào. Có bốn người đang khiêng cái gì vào. Lão dò hỏi thì biết người ta tìm thấy một cô gái nằm bất tỉnh gần đường ray, giờ đang được đưa vào. Lão đi theo họ. Họ giao cô gái lại cho các nhân viên trạm xá rồi đi.

Sirajuddin đứng dưới chân một cột đèn gỗ bên ngoài một lúc rồi rón rén bước vào. Trong phòng tối không có ai, chỉ có một xác người nằm trên cáng. Lão tiến lại gần, từng bước một. Đột nhiên đèn bật sáng. Thấy nốt ruồi trên gương mặt trắng bệnh, lão rú lên, “Sakina!”

“Gì thế?” viên bác sĩ vừa bật đèn nhìn Sirajuddin.

Lão lắp bắp, “Thưa anh, tôi… thưa anh, tôi… tôi là bố nó.”

Viên bác sĩ liếc cái xác trên cáng. Anh ta vội bắt mạch rồi chỉ ra cửa sổ, “Mở ra!”

Cái thi thể của Sakina khẽ động đậy trên cáng. Đôi tay không còn sức sống của con bé chầm chậm kéo dải rút ra rồi tụt chiếc salwar xuống.

Lão Sirajuddin mừng rỡ hét lên, “Nó còn sống! Con gái tôi còn sống!”

Tay bác sĩ vã mồ hôi lạnh toát.

Nguyễn Huy Hoàng dịch*

* từ các bản tiếng Anh của Khalid Hasan, Muhammad Umar Memon, và Aatish Taseer.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s

Information

This entry was posted on March 8, 2019 by in Truyện and tagged .

Categories

Archives

Enter your email address to follow this blog and receive notifications of new posts by email.

%d bloggers like this: