Nguyễn Huy Hoàng

the star is fading

Karl Marx: Điều gì tạo nên sự tha hóa của lao động?


Karl Marx.jpg

Karl Marx (1818–1883) là triết gia và nhà kinh tế học người Đức gốc Do Thái. Trích đoạn dưới đây nằm trong chương “Lao động bị tha hóa” trong Các bản thảo kinh tế và triết học năm 1844, được xuất bản lần đầu ở Liên Xô năm 1927. Nguyễn Huy Hoàng dịch từ bản tiếng Anh © W. W. Norton & Company, Inc., 1972, 1978.

(Bài này dịch chơi, đăng lên như một lời chúc mừng sinh nhật Marx [05/05/1818] :P)

Điều gì tạo nên sự tha hóa của lao động?

Đúng là lao động tạo ra cho người giàu những vật phẩm kỳ diệu—nhưng cho công nhân nó tạo ra sự bần cùng hoá. Nó tạo ra lâu đài—nhưng với công nhân là nhà ổ chuột. Nó tạo ra cái đẹp—nhưng với công nhân là cái méo mó. Nó thay lao động bằng máy móc—nhưng một số công nhân lại bị ném trở về hình thức lao động man di, và một số công nhân khác thì bị nó biến thành máy móc. Nó tạo ra trí tuệ—nhưng với công nhân là sự ngu đần, dốt nát.

Quan hệ trực tiếp của lao động với sản phẩm của nó là quan hệ của công nhân với đối tượng anh ta tạo ra. Quan hệ của người có của cải với những đối tượng của sản xuất và với bản thân sản xuất chỉ là một hệ quả của quan hệ thứ nhất này—và xác nhận nó. Do đó, khi hỏi bản chất của quan hệ lao động là gì thì chúng ta đang hỏi về quan hệ của công nhân với sản xuất.

Đến nay chúng ta mới chỉ xem xét sự tha hoá, sự dị hóa của công nhân ở một khía cạnh, đó là quan hệ của người công nhân với sản phẩm lao động của anh ta. Nhưng sự tha hoá thể hiện không chỉ trong kết quả mà còn trong hành vi sản xuất—trong bản thân hoạt động sản xuất. Người công nhân có thể đối diện với sản phẩm của hoạt động của anh ta như một người xa lạ như thế nào nếu trong chính hành vi sản xuất anh ta không tự tha hoá khỏi bản thân? Sản phẩm suy cho cùng chỉ là tóm tắt hoạt động sản xuất. Nếu sản phẩm của lao động là sự tha hoá, thì bản thân sản xuất phải là sự tha hoá bằng hành động, sự tha hoá của hoạt động, hoạt động của sự tha hoá. Sự tha hoá của đối tượng lao động chỉ đơn thuần là tóm tắt sự tha hoá, sự dị hóa, trong hoạt động của bản thân lao động.

Vậy điều gì tạo nên sự tha hóa của lao động?

Thứ nhất, lao động nằm ở bên ngoài người công nhân, tức là, nó không thuộc bản chất của anh ta; do đó, trong lao động của mình, anh ta không khẳng định mình mà phủ định mình, không cảm thấy bằng lòng mà cảm thấy khổ sở, không tự do phát huy năng lượng thể chất và tinh thần mà làm kiệt quệ cơ thể và hủy hoại tâm trí. Do đó, người công nhân chỉ cảm thấy mình khi ở ngoài lao động, còn ở trong lao động anh ta cảm thấy mình bị tách khỏi bản thân. Anh ta cảm thấy như ở nhà khi không làm việc, còn khi làm việc anh ta không cảm thấy như ở nhà. Do đó, lao động của anh ta không tự nguyện mà bị ép buộc; nó là lao động cưỡng bức. Do đó, nó không phải sự thoả mãn nhu cầu [lao động]; mà đơn thuần là một phương tiện để thoả mãn những nhu cầu bên ngoài nhu cầu đó. Sự tha hoá của lao động thể hiện rõ nét ở chỗ chỉ cần sự cưỡng bức về thể chất hoặc những hình thức cưỡng bức khác không còn tồn tại, lao động sẽ bị tránh như tránh dịch hạch. Lao động bên ngoài, lao động mà trong đó con người tha hoá chính mình, là lao động tự hy sinh, lao động tự hành xác. Cuối cùng, đối với người công nhân, tính bên ngoài của lao động thể hiện ở chỗ nó không của anh ta, mà của người khác, và trong lao động anh ta không thuộc về mình, mà thuộc về người khác. Cũng như trong tôn giáo, hoạt động chủ động của trí tưởng tượng, của đầu óc, và của trái tim con người hoạt động một cách độc lập đối với cá nhân—tức là, tác động lên anh ta như một hoạt động xa lạ, một hoạt động thần linh hay ma quỷ—giống hệt như hoạt động của người công nhân không phải là hoạt động chủ động của anh ta. Nó thuộc về người khác; nó là sự đánh mất bản thân.

Do đó, kết quả là con người (người công nhân) không còn cảm thấy mình được tự do hành động ngoại trừ trong những chức năng động vật của mình—ăn, uống, sinh đẻ, cùng lắm là trong cách ăn ở và ăn mặc, v.v. Còn trong những chức năng con người của mình, anh ta không còn cảm thấy mình là thứ gì khác ngoài một con vật. Cái vốn là con vật thì trở thành con người, còn cái vốn là con người thì trở thành con vật. ♦

Advertisements

3 comments on “Karl Marx: Điều gì tạo nên sự tha hóa của lao động?

  1. Linh Phan
    May 5, 2016

    Haha, lúc nhìn thấy cái post này đã nghĩ là coincidence à, hôm nay sinh nhật Marx mà :)) Hoá ra là chủ đích của người post. Chúc mừng sinh nhật người đàn ông Kim ngưu đứng sau rất nhiều biến động của thế kỉ 20 :)).

    Liked by 1 person

  2. Trung Hieu
    October 10, 2016

    Viết thì viết cho hoàn thiện, cắt mỗi đoạn của Marx viết đưa vô, lắp ráp lại, chẳng ra hồn gì cả. Bài viết của bạn đúng là cho vui, về mặt học thuật thì không có gì.

    Like

    • Nguyễn Huy Hoàng
      October 10, 2016

      Đây là bài dịch, có trích dẫn nguồn đàng hoàng. Đúng là cho vui, nhưng bạn Hiếu lưu ý rằng tôi không hề viết thêm hay lắp ráp gì vào tác phẩm của Marx.

      Like

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

Information

This entry was posted on May 5, 2016 by in Chính trị, Văn hóa & Xã hội and tagged .

Categories

Archives

Enter your email address to follow this blog and receive notifications of new posts by email.

Join 2,517 other followers

%d bloggers like this: