“Gửi người nghệ sĩ” – Anna Akhmatova

Anna Akhmatova sinh năm 1889 ở Odessa. Năm 1910 bà kết hôn với nhà thơ Nikolai Gumilev và cùng chồng và các nhà thơ như Osip Mandelstam và Sergey Gorodetsky lập nên trường phái thơ Acme. Năm 1912 bà xuất bản tập thơ đầu và chỉ trong chín năm bà cho ra đời thêm bốn tập thơ khác. Năm 1918 bà ly hôn với Gumilev và kết hôn với Vladimir Shileyko cho đến khi ly dị năm 1926, trong khi Gumilev bị Cheka hành quyết năm 1921. Bà có thêm một mối tình nữa với Nikolai Punin, người qua đời trong Gulag năm 1953. Thơ của Akhmatova bị chính quyền cấm xuất bản cho đến năm 1940, rồi một lần nữa sau khi Thế chiến II kết thúc. Hai tuyển tập thơ của bà được xuất bản trở lại vào các năm 1958 và 1961, nhưng phải đến năm 1987 tác phẩm vĩ đại của bà về cuộc Đại thanh trừng, Requiem, mới được xuất bản ở Liên Xô. Thay vì chọn cuộc sống lưu vong như nhiều nhà thơ cùng thời, bà ở lại Leningrad cho đến khi qua đời năm 1966.

Gửi người nghệ sĩ

Tác phẩm của người cứ hiện ra trước mắt tôi,
Những công trình được Chúa ban phước:
Lớp dát vàng trên những cây đoạn, mãi mãi thu,
Và sắc xanh của mới tạo hôm nay, dòng nước.

Nghĩ đến thôi, cơn mơ màng tinh vi nhất
Đã dẫn tôi đến những khu vườn người,
Nơi, sợ hãi trước từng lối rẽ ngoặt,
Vô thức tôi tìm những dấu vết đánh rơi.

Liệu tôi có bước dưới mái vòm biến đổi,
Dưới bàn tay người hóa thành bầu trời xanh,
Để cơn sốt đáng căm trong tôi dịu lại?..

Ở đó tôi sẽ mãi được ban cho phước lành
Và, khép lại đôi hàng mi bỏng rát,
Tôi sẽ có lại món quà của những giọt nước mắt.

Anna Akhmatova, “Художнику” (1924).

Nguyễn Huy Hoàng & Phạm Hà Anh dịch.